සද්ධර්මය පිරිහීමට හේතුව.

සද්ධර්මය පිරිහීමට හේතුව.

 

සතර සතිපට්ඨානය
අභාවිතත්වය හා අබහුලීකතත්වය
සද්ධර්ම පරිහානියට හේතුවෙයි.

 චතුන්‌නං සතිපට්‌ඨානානං
අභාවිතත්‌තා අබහුලීකතත්‌තා
සද්‌ධම්‌මපරිහානං හොති.

=පරිහානසුත්‌තං, සීලට්‌ඨිතිවග්‌ගො, සතිපට්‌ඨානසංයුත්‌තං

 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

බුදු දහම ආගමක් හෝ දර්ශනයක් නොවේ.

 

 

බුදු දහම
සීල සමාධි ප්‍රඥා වඩන
පිළිවෙත් මගක්.

බුදු දහම
ආගමක් හෝ දර්ශනයක් නොවේ.

බුදු දහම
සීල සමාධි ප්‍රඥා වඩන
පිළිවෙත් මගක්.

බුදු දහම ශ්‍රද්ධාවෙන් දකින අය
තවමත් දහම ස්පර්ශ කොට නෑ..

බුදු දහම දර්ශනයක් විදියට දකින අය
දහමෙන් ගන්නෙ වචනමාත්‍රය විතරයි.

බුදු දහම අවබෝධ වන්නේ
පිළිවෙත් මග පුරන අතළොස්සටයි.

ආගම ශ්‍රද්ධාව මත පදනම් වෙනවා.
දර්ශනයෙන් ප්‍රඥාව පහළ විය යුතුයි.

බුදු දහම ඇරඹෙන්නේ ශ්‍රද්ධාවෙන්.
ඒ නිසා ආගමික ලක්ෂණ එහි තියනවා.
බුදු දහමේ අවසාන අරමුණ ප්‍රඥාවයි.
ඒ නිසා දාර්ශනික පැත්තක්ද තියනවා.

ඒත් බුදු දහම තනිකරම
ආගමක් හෝ දර්ශනයක් ලෙස භාවිතා කොට
ප්‍රඥාව ලබා ගන්නට හැකියාවක් නෑ.

බුදු දහම එහි හරයේදී
විඳ පසක් කළ යුතු දහමක්.
පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ.

ශ්‍රද්ධාවත් ප්‍රඥාවත් අතර
ඉතා වැදගත් පියවර තුනක්
බුදු දහමේ පවතිනවා.

වීර්ය, සති, සමාධි

මේ පියවර තුන ශ්‍රද්ධාවෙන් හෝ
බුද්ධිය මෙහෙයවීමෙන් පමණක්
විඳ පසක් කළ නොහැකියි.

බුදු දහම පිළිබඳව
ප්‍රමාණවත් ශ්‍රද්ධාවක් ඇති තැනැත්තා
සිහිය දියුණු කරන්නට වීර්ය වඩනවා.

ඔහු සිහිය දියුණු කරන්නේ
තමන්ගේම සිත හා කය ගැන
සම්මා සතිය වැඩීම මගිනුයි.
.
කය, කයේ වෙනස්වීම් සහ
සිත සිතේ වෙනස් වීම් වශයෙන්
තමා තුළ සිදුවෙන ක්‍රියාවලිය
සිහියෙන් බලා සිටින ඔහු තුළ
සම්මා සමාධිය පහළ වෙනවා.

වේදනා නිසා තණ්හාව උපදින අයුරුත්
තණ්හාව උපාදාන වෙමින්
තමා දුක් විඳින අයුරුත් දකින විට
ඔහු තුළ ප්‍රඥාව පහළ වෙනවා.

මේ සත්‍යතා දැකිය යුත්තේ
එදිනෙදා ජීවිතය තුළ ප්‍රශ්න වලදී
තමන්ගේ කයත්, සිතත් වෙනස් වීම
විඳ පසක් කිරීමෙන් පමණයි.

තනිකර ශ්‍රද්ධාව හෝ තනිකර දර්ශනය
බුදු දහමේදී අසාර්ථකවෙන්නේ
ඒ දෙකට පාදක වෙන අත්දැකීම
වීර්ය, සති, සමාධි පිළිවෙත් මග
ඒ දෙක අතර පැවතීමයි.
ශ්‍රද්ධා,
වීර්ය,
සති,
සමාධි,
ප්‍රඥා
පියවර පහම භාවිතා කිරීම
බුදු දහමේ නිවන් මගයි.

ශ්‍රද්ධාවන්තයාට 
සතර සතිපට්ඨානයට අනුව
වීර්ය වැඩීමෙන් සම්මා සමාධිය ලැබීමෙන්
ප්‍රඥාව පහළ වෙනවා.

ශ්‍රද්ධාවත් දර්ශනයත් අසම්පූර්ණයි.
දුකෙන් මිදීමට ඒකායන මාර්ගය
සතර සතිපට්ඨානයයි.

- අතුල සිරිවර්ධන

0001 මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය සරලව...සත්තානං විසුද්ධියා.

සිහිය පිහිටුවා ගැනීමෙන් පමණක්
ලබා ගත හැකි ප්‍රයෝජන පහක්
මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රයේ ආරම්භයේම
සඳහන් වෙනවා.

1, සත්තානං විසුද්ධියා.
ඉන් පළමු වැන්නයි.

සත්වයා
ස්වභාවයෙන්ම පාරිශුද්ධ බව
ඉන් කියැවෙනවා.
ප්‍රභාස්වර සිත උපකෙලෙස් වලින්
කිළිටි වෙන බවත් බුදුන් වහන්සේ කියනවා.

සත්වයා කිළිටි වන්නේ
රාග ද්වේශ මෝහ කෙලෙස්වලින්.

බුදු දහමෙහි මූලික අරමුණ
මේ කෙලෙස් නසා සත්වයා ලබන විශුද්ධියයි.

කෙලෙස් නැසෙන විට ප්‍රඥාව පහළ වෙනවා.
මෙත්තා කරුණා මුදිතා උපේක්ෂා
සතර බ්‍රහ්ම විහරණ පහළ වෙනවා.

කෙළෙස් නසා රහත්වූ කෙනෙක් තුළ
පවතින්නේ ප්‍රඥාව සහ
සතර බ්‍රහ්ම විහරණයි.

දවසේ පැය විසි හතර පුරාම
අප්‍රමාණ වූ විවිධාකාර අරමුණු
අපේ ඉන්ද්‍රිය පහ සහ මනසෙහි
ස්පර්ශ වෙනවා.

දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව
මේ හැම ස්පර්ශයකටම
අපේ සිත ප්‍රතිචාර දක්වනවා.

ප්‍රිය අප්‍රිය දේට දක්වන
රාග හා ද්වේශ ප්‍රතිචාර මෙන්ම
අපේ ප්‍රතිචාරයක් නොදැක්වීමත්
මෝහ ප්‍රතිචාරයක් ලෙස
අප තුළ සලකුණු වෙනවා.

එක් ස්පර්ශයකින් තුන් වර්ගයක
වේදනා පහළ වීමට හැකියි.
1, සුඛ
2, දුක්ඛ
3, අදුක්ඛමාසුඛ

කායිකව දැනෙන සුඛ වේදනාව මෙන්ම
දුක්ඛ වේදනාවත් අදුක්ඛමාසුඛ වේදනාවත්
පුද්ගලයා අනුව, ඔහු තුළ පවතින ස්වභාවය අනුව
මනසින් ප්‍රිය වශයෙන් ගැනීම සිදු විය හැකියි.

මේ වේදනා වර්ග තුනෙන් කුමක් හෝ
ප්‍රිය වශයෙන් ගැනීමෙන් රාග සංස්කාරය උපදිනවා.

අදාළ වේදනාව ගැන හෝ
ඉන් උපදින රාග සංස්කාරය ගැන
සිහිය සහ උපේක්ෂාව නැති නිසා
ක්ලේශයක් ලෙස විඥාණයෙහි තැන්පත් වෙනවා.
නැවත අත්දැකීමකදි ඉන් උපදින සංස්කාර සමග
මේ කෙලෙස් එකතු වෙන්න පුලුවන්.

සුළු අත්දැකීමකදි දැඩි රාගයක් උපදින්නට
විඥාණයෙන් මතුවෙන
රාග කෙලෙස් හේතු වෙනවා.

මේ වේදනා වර්ග තුනෙන් එකක්
අප්‍රිය වශයෙන් ගැනීමෙන්
ද්වේශ සංස්කාරය උපදිනවා.

මේ වේදනා වර්ග තුනෙන් එකක්
ප්‍රිය හෝ අප්‍රිය වශයෙන් නොගැනීමෙන්
සිත ශූන්‍ය වීම නිසා
මෝහ සංස්කාරය උපදිනවා.

මේ සංස්කාර කෙලෙස් බවට පත්ව
සිතෙහි තැන්පත්වීම නිසා
පිරිසිදු සිත අපිරිසිදු වෙනවා.

විදසුන් වැඩීමෙන්
මේ කෙලෙස් සිතට මතු වී නැසෙනවා.
කෙලෙස් නැසෙන සත්වයා පිරිසිදු වෙනවා.

මතු සබැඳේ.

උද්ධච්ච කුක්කුච්ච සහ විචිකිච්ඡා නීවරණ

දමින්ද දර්ශන රම්පටබැඳිගේ
[[[උද්දච්ඡ කුක්කුච්ඡ සහ විචිකිච්ඡා යන නීවරණ ධර්ම වල ස්වරූපය කෙබඳු ද?]]]

උද්ධච්ච කුක්කුච්ච සහ විචිකිච්ඡා නීවරණ
දෙකම බොහෝ විට ඇති වෙන්නෙ
කාමච්ඡන්ද හෝ ව්‍යාපාද මුල් කරගෙනයි..

අප්ප කිච්ච ගුණය නැති වීම නිසාත්
උද්ධච්ච කුක්කුච්ච සහ විචිකිච්ඡා නීවරණ
ඇති වෙනවා.

මේ දේවල් අකුසල් වෙන්න
ශීලයට සම්බන්ධ විය යුතු නැහැ...
බස් එකට බලා ඉන්න කෙනාටත්
උද්ධච්ච කුක්කුච්ච සහ විචිකිච්ඡා නීවරණ තියනවා.

ඔහු වැදගත් දේකට යන්න
ප්‍රමාද වුණ වෙලාවට
මේ නීවරණ ප්‍රබලයි..

මෙතන වාදවෙන අයටත්
මේ දෙක තියනවා.
තමන් නොදන්නා දෙයක් කියන කොට
අනුන්ට නින්දා අපහාස කරන්නෙ
මුඩුක්කු හාෂාවෙන් අමතන්නෙ
මේ දෙක සමග ව්‍යාපාද ඇතිවීම නිසයි..

මේ නීවරණ පහෙන් එකක්
හැම වෙලාවෙම
මිනිස් සිතේ පවතිනවා.
හැම කෙනෙකුගෙම
සිතේ පවතිනවා.

1, මේ අකුසල් වලින් නීවරණ වලින්
අනික් අයට හානි නොවෙන්න
ශීලයෙන් ආරක්ෂා වෙන්න පුලුවන්.

2, වෙන අරමුණකට සිත යොමු කරලා
අදාළ අරමුණ ගැන මෝහයට පත්වීමෙන්
මේ අකුසල් සමථයෙන් යටපත් කරගන්න පුළුවන්..

3, නීවරණ මතු වුන වෙලාවට
තම කය තුළත් සිත තුළත් සිදු වෙන
සියලුම වෙනස්කම් ගැන සිහියෙන් සහ
ඒ වෙනස්කම් වලට උපේක්ෂාවෙන් විසීමෙන්
මේ අකුසල් වලින් කුසල් උපදවා ගන්නත් පුලුවන්..

කුසල් අකුසල් රැස්වෙන ආකාර දෙක
බුදුන් වහන්සෙ
අකුසල රාසි සූත්‍රයෙ මෙසේ
සඳහන් කරනවා.

මහණෙනි,
අකුසල් රැස යැයි යමකට කියනු ලබන්නේ නම්
නිවැරදිව කිව යුත්තේ මේ පංච නීවරණයන්ටයි.
මහණෙනි, පංච නීවරණ යනු
සම්පූර්ණයෙන්ම අකුසල් රැසයි.
ඒ පහ කුමක්ද?
කාමච්ඡුන්ද නීවරණය,
ව්‍යාපාද නීවරණය,
ථීනමිද්ධ නීවරණය,
උද්ධච්චකුක්කුච්ච නීවරණය,
විචිකිච්ඡා නීවරණයයි.
----------------------------------------------------------
මහණෙනි, කුසල් රැස යැයි
යමකට කියනු ලබන්නේ නම්
නිවැරදිව කිව යුත්තේ
මේ සතර සතිපට්ඨානයන්ටයි.
මහණෙනි, මේ සතර සතිපට්ඨාන යනු
සම්පූර්ණයෙන්ම කුසල් රැසයි.

කවර වූ සතරෙක්ද?

___මහණෙනි, යම් මහණෙක්,
1, වීර්යයෙන්, සමස්තය දැනෙන සිහියෙන්,
පවතින දෙයට ලෝභ-ද්වේශ දෙකෙන් තොරව
කයෙහි කය අනුව දකිමින් වෙසෙයි,

2, වීර්යයෙන්, සමස්තය දැනෙන සිහියෙන්,
පවතින දෙයට ලෝභ-ද්වේශ දෙකෙන් තොරව
[කයෙහි වෙනස් වීම්]
වේද්නා වල වේදනා අනුව දකිමින් වෙසෙයි,

3, වීර්යයෙන්, සමස්තය දැනෙන සිහියෙන්,
පවතින දෙයට ලෝභ-ද්වේශ දෙකෙන් තොරව
සිතෙහි සිත අනුව දකිමින් වෙසෙයි,

4, වීර්යයෙන්, සමස්තය දැනෙන සිහියෙන්,
පවතින දෙයට ලෝභ-ද්වේශ දෙකෙන් තොරව
[සිතෙහි වෙනස්වීම්]
දහම්හි දහම් අනුව දකිමින් වෙසෙයි,

මහණෙනි, කුසල් රැස යැයි
යමකට කියනු ලබන්නේ නම්
නිවැරදිව කිව යුත්තේ
මේ සතර සතිපට්ඨානයන්ටයි.
මහණෙනි, මේ සතර සතිපට්ඨාන යනු
සම්පූර්ණයෙන්ම කුසල් රැසයි.

සතර සතිපට්ඨානය කියන්නෙ
සම්මා සතියයි.

මිථ්‍යා සමාධිය - සම්මා සමාධිය

මිථ්‍යා සමාධිය තියන කෙනෙකුට
තමන්ගෙ සිත කය වෙනස් වෙන විදිය
පෙනෙන්නෙ නැහැ..
සම්මා සමාධිය කියන්නෙ
සම්මා සතියෙ ප්‍රතිඵලය.
සම්මා සමාධිය තියන තැනැත්තාට
සම්මා සතිය අනිවාර්යයෙන් තියනවා.

තමන්ගෙ සිතෙත් කයෙත් සිදු වෙන වෙනස්වීම්...
එනම්...
තමන්ගෙ කාය වේදනා
චිත්ත ධම්ම කියන හතර පිළිබඳව
පවතින සිහිය සහ
ඒ හතරටම උපේක්ෂාව තියනවා.

සමාධිය පවතින්නෙ ඒ උපේක්ෂාව නිසයි..

ජීවිතයෙ මොන හැලහැප්පීම් ආවත්
කුරුසියෙ ඇණ ගැහුවත්
සම්මා සමාධිය බිඳෙන්නෙ නෑ.

දහම් සංවාද කෙටි පිළිතුරු

.
දහම කැටි වූ බුදු වදන්
හයිකු කවි මෙන් සුන්දරයි..

භික්ෂුවක් 
ඇතුළත ශාන්ත බව විනා
අන් මාර්ග වලින් ශාන්තිය නොසොයයි.
ඇතුළත ශාන්තිය ඇති විට...
තමන් නැත...
අනිකෙකු පවතින්නේ කෙසේද?
-----------------------------

මේ විදර්ශනාවෙ උපරිම ඵලය..
ඤාණ මත්තාය
තමන්ට දැනෙන මාත්‍රය තුළ
පටිස්සතිමත්තාය
යළි යළිත් සිහිය පිහිටන මාත්‍රය තුළ
පූර්ණ සිහිය සහ පූර්ණ උපෙක්ෂාව.

 ======================================
අභි ධර්මය සමග පොර බදමින්
තනිකරම සිත තුළ සැරි සරන අයට
චතුරාර්ය සත්‍යය,
සතර සතිපට්ඨානය සහ
පටිච්ච සමුප්පාදය සමග ප්‍රශ්න තියනවා.
කය සහ වේදනා අත් හැර දමන අය
චතුරාර්ය සත්‍යය,
සතර සතිපට්ඨානය සහ
පටිච්ච සමුප්පාදය මග හරිනවා.

සබ්බේ ධම්මා වේදනා සමෝසරණා.
සිතෙහි ඇතිවෙන සියලු ධර්මතා සමග වේදනා සමව සරයි..
හැම සිතිවිල්ලක් සහ හැඟීමක් සමගම කය සම්බන්ධයි

මම කරුණු දක්වන්නේ
චතුරාර්ය සත්‍යය,
සතර සතිපට්ඨානය සහ
පටිච්ච සමුප්පාදය ඇසුරෙන්.
විඳ ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන්නට කැමති අතළොස්ස
ඒ කරුණු ගැන උනන්දු වෙනවා.
මගේ මූලික හැදැරීම
ප්‍රායෝගික සතර සතිපට්ඨානයයි.
ඒ හැදැරීමට න්‍යාය වන්නේ
චතුරාර්ය සත්‍යය සහ
පටිච්ච සමුප්පාදය පමණයි.
අදාළ නම් පමණක්
අනිත් තැන් පිළිබඳ සොයනවා.

====================================================
විදසුනෙන් කරන්නේ
ශක්තිය යෙදීම නිරෝධ කිරීමයි..
අපි යමකට කැමති නම් හෝ අකමැති නම්
ළං කරගන්න හෝ ඈත් කරන්නට
අපි ශක්තියක් යොදනවා.
කය තුළ සිදුවෙන විපර්යාසත්..
ඒ අනුව මනස තුළ සිදු වෙන විපර්යාසත්
සිහියෙන් දකිමින්
ඒ සියලු විපර්යාස වලට
උපේක්ෂාවෙන් වෙසෙන විට
මමත්වයෙන්, කැමැත්තෙන්, අකමැත්තෙන් ඉපදෙන
ශක්තිය ඉපදීමක් හෝ යෙදීමක්
සිදු වෙන්නෙ නැහැ..

මැදිහත්කරුවා නිසලයි..
සාක්ෂිකරුවෙක් ඉන්නවා.
====================================================


තනි තටුවෙන් පියාඹන්න හිතන කෙනෙක්
මොන තටුවෙන් පියාඹනවද කියන එක ප්‍රශ්නයක් නෑ.
තටුව වනවනා ඇවිදින්න පුලුවන්,
දේශන පවත්වන්න පුලුවන්..
කාටවත් තනි තටුවෙන් පියාඹන්න බෑ.

තනිකර කය සමග ක්‍රියා කළත්
තනිකර සිත සමග ක්‍රියා කළත්
ඒ දෙන්නටම කවදාවත්
නිදහසේ පියාසර කරන්න බෑ.
නිදහස් වෙන්නෙ
මේ දෙකම එකක් ලෙස ක්‍රියා කරද්දි
සිහියෙන් සිටින පුද්ගලයායි..

එනම් රහතන් වහන්සේයි..

====================================================

බුදු දහම අනුව

සත්‍යය කියන්නෙ මේ මොහොතෙ

සිතත්, කයත්, බාහිර පරිසරයත් තුළ

සිදු වෙන වෙනස් වීම්...

ඒ වෙනස් වීම් වලින්

අපි දකින්නෙ කොටසක් විතරයි.

සත්‍යයෙන් කොටසක් විතරයි..

ඒ ළඟට ඒ දකින කොටසත්

කැමතිවෙන දේ හොඳයි කියල

අකමැති වෙන දේ නරකයි කියල

දෙකකට වෙන් කරනවා.

ඒ අනුව

තමන්ට පමණක් සාපේක්ෂව

තමන් දකින හොඳ නරක දේ

නිවැරදියි කියල

පිළිගන්න අය සමග කල්ලි ගැහිලා

නොපිළිගන්න කල්ලි සමග ගැටෙනවා.

සිතත්, කයත්, බාහිර පරිසරයත් තුළ

සිදු වෙන වෙනස් වීම්...

සමස්තයක් විදියට සිහියෙන් දැකලා

ඒ වෙනස්වීම් වලට

උපේක්ෂාවෙන් ඉන්න පුලුවනි නම්

සත්‍යය පෙනෙනවා.

====================================================

එක මොහොතක
අපි අත් දකින සත්‍යය
අංග දෙකකි.

අභ්‍යන්තර සත්‍යය සහ
බාහිර සත්‍යය වශයෙනි.

බාහිර සත්‍යය නම්
ඉඳුරන් තුළින් අපට ලැබෙන
සියලු තොරතුරුය.

අභ්‍යන්තර සත්‍යය නම්
අප ඒ තොරතුරු වලින් ලද කම්පනය සහ
අප තුළ නැගෙන ප්‍රතිචාරයයි.

පූර්ණ සත්‍යය අත්දකින කෙනෙක්
මේ දෙකම පිළිබඳව සිහියෙන්
ඒ දෙකටම උපේක්ෂාවෙන් සිටිය යුතුය.

බාහිර කම්පන සහ
ශාරීරික තත්වයන් අනුව
නීවරණ මතු වෙයි.

නීවරණද අප අත්දකින
අත්දැකීමෙහි කොටස්ය.

ඒ නීවරණ වලට
උපේක්ෂාව නැති නිසා
නීවරණ යටපත් කරන කෙනෙක්
ඇතුළත් සත්‍යය විකෘති කරයි.

සමථය අසම්පූර්ණ වන්නේ එහෙයිනි.
සත්‍ය වශයෙන්ම තමා දකින්නට නම්
විදසුන් වැඩිය යුතුය..

 ====================================================

අත්දැකීමෙන් ධර්මය හොයන අයට...
ජීවිතය පුරාම
වැඩි කාලයක් තිස්සෙ
අව්වට වැස්සට පින්නට තෙමෙන වේලෙන අතරෙ
ඉඳල හිටලා ඒ සියල්ලෙන්ම මිදිලා
සුවපහසුවට ඉඳගෙන
අව්ව වැස්ස පින්න ගැන ඉගෙන ගන්න
සිසුන් පිරිසක් ගැන හිතන්න.

ඔවුන් අව්ව වැස්ස පින්න නිසා දුක් විඳින වෙලාවට
පන්තියෙ ඉගෙන ගන්න දේ මතක නැහැ.

පන්තියෙ ඉගෙන ගන්න වෙලාවට
අව්ව වැස්ස පින්න ගැන මතක නැහැ.
පොතපත කියවීමෙන්,
දහම් දේශනා ඇසීමෙන්,
තර්ක කිරීමන්
බුදු දහම ඉගෙන ගන්න අයත්
ඒ වගෙයි.

ජීවිතය පුරාම
රාග, ද්වේශ, මෝහ නිසා,
පංච නීවරණ නිසා දුක් විඳින ඔවුන්
දුක් විඳින වෙලාවට
ඒ දුක් විඳින්නෙ
රාග, ද්වේශ, මෝහ
පංච නීවරණ නිසා බව දන්නෙ නැහැ.
පොතපත කියවීමෙන්,
දහම් දේශනා ඇසීමෙන්,
තර්ක කිරීමන් ඉගෙන ගන්න වෑයම් කරන කොට
රාග, ද්වේශ, මෝහ
පංච නීවරණ නිසා විඳපු දුක්
මතක නැහැ.

බුදුන් වහන්සෙගෙ ක්‍රමය ඒක නෙමෙයි.

වැස්ස පින්න අව්ව නිසා අපි විඳින දුක
සත්‍යයක්, යථාර්ථයක් ලෙස අපි දැකිය යුත්තෙ
වැස්සට තෙමෙන, අව්වට වේලෙන වෙලාවටයි.

රාග, ද්වේශ, මෝහ නිසා,
පංච නීවරණ නිසා
විඳින දුක දැකිය යුත්තෙ
රාග, ද්වේශ, මෝහ නිසා,
පංච නීවරණ නිසා දුක් විඳින වෙලාවටයි..

සදොසංවා චිත්තං සදොසං චිත්තං පජානාති.

සිතේ ද්වේශය තියන වෙලාවට
සිත ද්වේශය සහිත සිතක් කියල දන්නවා.
මේ අපි දකින්නෙ හිතලුවක් නෙවෙයි.

පොතපත කියවීමෙන්,
දහම් දේශනා ඇසීමෙන්,
තර්ක කිරීමන් ඉගෙන ගන්න හිතලුවක් නෙවෙයි.

මේ අපි දකින්නෙ සත්‍ය වශයෙන්ම ද්වේශය.

සදොසංවා චිත්තං
සදොසං චිත්තං පජානාති.

ඉන් පසුව බුදුන් වහන්සේ කියා දෙනවා
ද්වේශය දුකක් නොවෙන විදියට
බලා ඉන්නෙ කොහොමද කියලා.

ඒ ක්‍රමයට සිහියත්, උපේක්ෂාවත්
පවත්වා ගන්න පුලුවනි නම්
ඒ හැම මොහොතක්ම
දුකෙන් මිදුණ මොහොතක්.

විශුද්ධි මාර්ගයත් එයමයි.

සබ්බේ සංඛාරා අනිච්චාතී
යදා පඤ්ඤාය පස්සති.
අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛේ -
ඒස මග්ගෝ විසුද්ධියා -

සංස්කාර අපි තුළ මතු වෙලා
වෙනස් වෙමින් පවතිද්දීම
සංස්කාර අනිත්‍ය බව දැකිය යුතුයි.

සබ්බේ සංඛාරා අනිච්චාතී
සිහිය ඇති තැන මෝහය නැහැ.
උපේක්ෂාව ඇති තැන
රාග ද්වේශ නැහැ.
ඇත්ත ඇති සැටියෙන්ම පෙනෙන ප්‍රඥාව...
යදා පඤ්ඤාය පස්සති.

ඒ අවස්ථාව දුක් නොවිඳින මොහොතක්.

අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛේ
උපදින සංස්කාර නිරුද්ධ වෙනවා.

විශුද්ධියට මාර්ගය එයයි.

ඒස මග්ගෝ විසුද්ධියා -

==============================================

අනිත්‍යය දකින්න ඕනෙ
මේ මොහොතෙ අපි තුළමයි.
සංස්කාර ඇති වෙවී
නැති වෙවී තියනවා.
ඒ සංස්කාර
අපිට ස්වරූප දෙකකින් පෙනෙනවා.
එකක් කයෙහි වෙනස්කම් විදියට..
වේදනා විදියට..
දෙවැන්නෙ සිතෙහි සිදු වෙන
වෙනස් කම් විදියට..
රාගය, කාමච්ඡන්ද ආදිය විදියට.

සබ්බේ සංඛාරා අනිච්චාති
කයත් සිතත් තුළ මොනවා දැක්කත්
අපි දකින්නෙ වෙනස් වෙන සංස්කාර..

යදා පඤ්ඤාය පස්සති..
මේ සංස්කාර ගැන සිහියෙන්
සංස්කාර වලට උපේක්ෂාවෙන් විසීමෙන්
උපදින උපදින සංස්කාර නිරුද්ධ වෙනවා,

අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ.
සංස්කාරවලට උපේක්ෂාව ඇති තැනැත්තා
දුක් විඳින්නෙ නැහැ.

ඒස මග්ගෝ විසුද්ධියා.
විශුද්ධි මාර්ගය එයයි..

ඔබ අනවශ්‍ය දීර්ඝ ගමනක් යනවා.
මේ කෙටිපාර පරීක්ෂා කර බලන්න.

විපස්සනා
 ==============================================

ඉන්ද්‍රිය පහෙන් එන තොරතුරු වලින්
අංශුමාත්‍රයක් හැර
අන් සියල්ලම
අපට විද්‍යාමාන වෙන්නෙ නැහැ...

අපි කැමති හෝ අකැමති යමක්
එක ඉන්ද්‍රියකින් වෙන කොට
අපි ඒ ඉන්ද්‍රියට
සම්පූර්ණ මානසික ශක්තිය යොදවලා
ඒ අත්දැකීම විකෘති කරගන්නවා.

ඉන්පස්සෙ
ඒ විකෘති අත්දැකීම
නැවත නැවත විඳින්න හෝ
පලායන්නට අපව පොළඹවනවා.

මිනිසා ජීවත් වෙන්නෙත් සතෙක් වගෙයි..
ඔහු කරන්නෙ ඔහුට ගැලපෙන දේ නොවෙයි..
ගැලපුණත් නැතත් ඔහු කරන්නෙ
ඔහුගෙ හිත කියන දේයි..

මිනිස්සු තමන්ට හානිකර දේ කරන්නෙ
හානිකර බව නොදැන නෙවෙයි.
ඒ දේ යම් ඉන්ද්‍රියකට හෝ
සිතට ප්‍රිය නිසයි..

ඒ ඉන්ද්‍රිය පිනවද්දි
කයෙහි ඉතිරි කොටසට වෙන හානිය
ඔහුට දැනෙන්නෙ නැහැ.

මේ අංගවිකල මානසිකත්වයෙන්
මිදෙන්න තියන එකම මග
බුදුන් වහන්සේ සොයාගත් විදසුන පමණයි.

==============================================

සබ්බේ ධම්මා වෙදනා සමො සරණා
හැම ධර්මයක්ම
වේදනාවක් සරණ කොට ඇතිවෙනවා.

වේදනානුපස්සනාව
චිත්තානුපස්සනාව
ධම්මානුපස්සනාව

තුනටම 

කායානුපස්සනාවත් අදාළයි.

සිහියෙන් ඉන්න කෙනෙක්
සියයට සියයක්ම
තමා පිළිබඳව සිහිය ඇතිවෙන තුරු
වර්ධනය විය යුතුයි.

එක් දෙයක් ගැන හිත යොමු කරද්දි
අනික් දේවල් නොපෙනෙන්නෙ
සමථ වඩන්නාටයි.
විදසුන් වඩනාට
එක් දෙයක් පෙනෙන්නෙ
අන් සියල්ලටම සාපේක්ෂවයි.

 ==============================================

තමන් නොවිමසා
අනුන් කියන දේ පිළිපදින කෙනෙකුට
සතර සතිපට්ඨානය පිහිටන්නෙ නැහැ.

සතර සතිපට්ඨානය කියන්නෙ
තමන් විමසා බැලීමයි.

තමන්ගෙ නාමරූප ධර්ම හැසිරෙන විදිය
තව කෙනෙකුගෙන් අහගෙන ඉගෙන ගන්න බැහැ.

==============================================

බුදුන් වහන්සෙ
මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රයෙ
පර්යංකය දේශනා කළේ
ආනාපාන සතියටයි.

ඒත් සතර සතිපට්ඨානය වඩන්න
ඉරියව්වක් නියම කරලා නැහැ.

හැම ඉරියව්වක්ම කායානුපස්සනාවෙන් ගත කරන්නත්
පසුව සම්පජානෝ සතියෙන් ගත කරන්නත්

මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රයෙ දේශනා කරලා තියනවා.

හැම ඉරියව්වක්ම සිහියෙන්
සහ උපේක්ෂාවෙන් පැවැත්වීම.
ආනාපාන සතියෙන් පසුව තියන
පුහුණු වීමයි,

වේදනානුපස්සනාවෙදිත්
චිත්තානුපස්සනාවෙදිත්
ධම්මානුපස්සනාවෙදිත්
කායානුපස්සනාව අවශ්‍යයි.

සතරක් වශයෙන් දේශනා කළත්
ඉරියව්ව කුමක් වුවත්
සමස්ත පුද්ගලයා ගැනම
ඔහුට සිහිය තිබිය යුතුයි.

 ==============================================

[[ අනාපාන සූත්‍ර යේ
අස්ස පස්ස බුද්ධ දේශනාව පුරා අැත.
උදා: පා+පස්ස අකරණං
කුසල+අස්ස උපසම්පදා ]]]
-------------------------------------------

ඔබත් මේ විකෘති දහම අදහනවා නම්
ඔබ බරපතල ලෙස නොමග යැවීම් වලට  ලක් වෙලා තියනවා.

බුදුන් වහන්සේ කියන දේ
එලෙසින්ම නොකියා
සැඟවුණු අරුත් මතු කරන
කිසිම කයිරාටිකයෙක්
විශ්වාස නොකළ යුතුයි.

බුදුන් වහන්සේට
අරුත් සඟවන්න අවශ්‍ය නම්
උන් වහන්සේ
සංස්කෘත තෝරාගන්න තිබුණා.

තමන් විශේෂයි කියල
වචන කඩලා අලුත් තේරුම් දෙන අය
එහෙම කරන්නෙ
ඔබට වෙන කිසිවෙකු ළඟට යන්න
නොහැකි කරන්නයි.

ඔබට අන් සියලු දෙනා හා
ගැටෙනවා හැර
වෙන කළ හැකි දෙයක් නෑ.

මේ ක්‍රියාවලිය තුළ
ඔබ නොදැනුවත්ව, වක්‍රව
බුදු වදන් සමගත් ගැටෙනවා.

 ==============================================

මගේ විපස්සනා වැඩීම හෝ
වෙනත් කෙනෙකුගේ විපස්සනා වැඩීමෙන්
ඔබට හෝ වෙනත් කෙනෙකුට වැඩක් නැහැ.

දුක් විඳින වෙලාවට
ඒ දුක තමන් තුළ ප්‍රකට වෙන ආකාරයට
උපේක්ෂාවෙන් පසු වීම හැර
විපස්සනා වඩන්නා ලබන
අමුතු බලයක් නැහැ.

ඒ හැකියාව වුණත් තමන් පොරක්
කියල හිතන්න දෙයක් නෙමෙයි.

අනික් අයගෙ දුක නිවෙන විදියට
හැකි දෙයක් කිරීමයි
ඔහුගෙ වගකීම සහ යුතුකම.

  ==============================================

.

අනිත්‍ය විඳ ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන්න

එකම ක්‍රමයයි තියෙන්නෙ.

විපස්සනා වැඩීම පමණයි.

අනිත් හැම ක්‍රමයකින්ම කරන්න

අනිත්‍යය ගැන සිතීමයි.

අනිත්‍යය දකින කෙනෙක්

මුලින්ම දැකිය යුතු පහසුම දේ

ආශ්වාස ප්‍රශ්වාසයයි.

ඉන් පසුව කයේ ඉරියව් වෙනස් වෙන ආකාරය...

වේදනා වෙනස් වෙන ආකාරය

ආදී වශයෙන්...

තමන්ගෙ කයෙත් සිතෙත්ය් වෙනස් වීම්

දකින්න පුලුවන්..

අනිත්‍ය දැකීමෙ හැකියාව දියුණු වෙද්දි

සිත කයට යොමු කරද්දි

රුධිර සංසරණය පවා දැනෙනවා.

අනිත්‍යය සපුරා දකින්න

වෙනත් ක්‍රමයක් නැහැ.

==============================================

 අනිත්‍ය කියන්නෙ අවසානයම නෙමෙයි

නිත්‍ය නෑ = අනිත්‍ය

ක්වන්ටම් වාදයෙ දි
පදාර්ථයක්ද ශක්තියක්ද කියල
නිශ්චය කරගන්න බැරි...
සබ්බෙ ලොකො පකම්පිතෝ කියන
පවතින හැම දේම ප්‍රකම්පිතයි කියන
අනිත්‍ය ස්වභාවය නිසයි..
නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙන ස්වභාවය නිසයි.

මේ ස්වභාවයෙහි ඉතාම සියුම් අවස්ථාව වන
සබ්බෙ ලෝකෝ පකම්පිතෝ කියන ස්වභාවය
තමන් තුළම අත්දකින්නට
විපස්සනාවෙන් පුලුවන්.
විපස්සනා වඩන කෙනෙකුට
ඒ අවස්ථාවෙදි
පදාර්ථයත් නොවන ශක්තියත් නොවන
ක්වන්ටම් වාදයෙන් කියවෙන ස්වභාවය
තමන් තුළම අත්දකින්න පුලුවන්.

 ==============================================

පුබ්‌බඞ්‌ගමා අකුසලානං ධම්‌මානං සමාපත්‌තියා,
අන්‌වදෙව අහිරිකං අනොත්‌තප්‌පං .
අවිජ්‌ජාගතස්‌ස, භික්‌ඛවෙ,
අවිද්‌දසුනො මිච්‌ඡාදිට්‌ඨි පහොති;

පුබ්‌බඞ්‌ගමා කුසලානං ධම්‌මානං සමාපත්‌තියා,
අන්‌වදෙව හිරොත්‌තප්‌පං.
විජ්‌ජාගතස්‌ස, භික්‌ඛවෙ ,
විද්‌දසුනො සම්‌මාදිට්‌ඨි පහොති;

 ==============================================

 හිරි කියන්නෙ වරදක් කරන්න කලින්
අපිට දැනෙන හිරි ගතිය.. චකිතය..
ඔත්තප්ප කියන්නෙ
වරදක් කළාට පසුව එන තැවීම.....
දඬුවමකින් කරන්නෙ ඒ තැවීම

බාහිර වශයෙන් ලබාදීම.
දම් දෙසීම් පහදා දීම...
වරද නිසා තැවෙන කෙනාට
නැවත වරදක් කරන්න වුණාම
හිරි ගතිය ඇති කරනවා.

හෘද සාක්ෂිය කියන්නෙ
මේ අවස්ථා දෙකටම.

 ==============================================

එක මොහොතක
අපි අත් දකින සත්‍යය
අංග දෙකකි.

අභ්‍යන්තර සත්‍යය සහ
බාහිර සත්‍යය වශයෙනි.
බාහිර සත්‍යය නම්
ඉඳුරන් තුළින් අපට ලැබෙන
සියලු තොරතුරුය.

අභ්‍යන්තර සත්‍යය නම්
අප ඒ තොරතුරු වලින් ලද කම්පනය සහ
අප තුළ නැගෙන ප්‍රතිචාරයයි.

පූර්ණ සත්‍යය අත්දකින කෙනෙක්
මේ දෙකම පිළිබඳව සිහියෙන්
ඒ දෙකටම උපේක්ෂාවෙන් සිටිය යුතුය.

බාහිර කම්පන සහ
ශාරීරික තත්වයන් අනුව
නීවරණ මතු වෙයි.

නීවරණද අප අත්දකින
අත්දැකීමෙහි කොටස්ය.

ඒ නීවරණ වලට
උපේක්ෂාව නැති නිසා
නීවරණ යටපත් කරන කෙනෙක්
ඇතුළත් සත්‍යය විකෘති කරයි.
සමථය අසම්පූර්ණ වන්නේ එහෙයිනි.

සත්‍ය වශයෙන්ම තමා දකින්නට නම්
විදසුන් වැඩිය යුතුය..

 ==============================================

ශීලය මනින්න පුලුවන්.

ඔබ සිල්වත්ද?
ඔබේ හිත මිතුරන් සිල්වත්ද?
සිල්වත්කම මැනිය යුතු වෙන්නෙ
ඔබ කරන ලද යහපත් දේ හෝ
අයහපත් දේ මත නොවෙයි.
ඔබේ සිල්වත් කම රඳා පවතින්නෙ
ඔබට වැරදි කරන්න ලැබුණ අවස්ථාවලින්
කීයකදි වැරදි කරල තියනවද...
කීයකදි වැරදි නොකර තියනවද කියන
වෙනස මතයි.

සිල්වත් කෙනෙකුට ලැබෙන අවස්ථා වැඩියි.
ඔහු වැරදි කරන අවස්ථා අඩුයි.
ඔහු අනික් අවස්ථාවල තමන් ජය ගන්නවා.
දුර්ජනයින්ට ලැබෙන අවස්ථා බොහොමයකදි
ඔවුන් පරාජයට පත්වෙනවා.
ඔබ මුලු ලොවම ජයගත්තත්
ඔබට ඔබ ජයගන්න බැරි නම්
ඔබ පරාජිතයෙක්..
---------------------------------------

සංග්‍රාමයකදි
මිනිසුන් දස ලක්ෂයක් දිනනවා.
එක් පුද්ගලයෙක් තමා ජයගනී නම්
සියලු සංග්‍රාම වලට වඩා උතුම්ය..
-ධම්ම පද

 ==============================================  
මිනිස් ජීවිතය
පරිපූර්ණ පැවැත්මක් නෙවෙයි.
මිනිසෙක් කියන්නෙ අන්ධයෙක්..
ඔහු දකින්නෙ ඇත්ත නෙමෙයි..
ඔහු දකින්නෙ සාපේක්ෂවයි..
නිරපේක්ෂව දකින්න නම්
තමා කියන සංකල්පය
ක්‍රියා විරහිත වෙන දර්ශනයක්
අවශ්‍යයි...
විදර්ශනාව කියන්නෙ
සිතත් කයත් දෙස
මමත්වයෙන් තොරව බැලීමයි..

 ==============================================

මම බුදු දහම විග්‍රහ කරන
වෙනත් අයගෙ විග්‍රහ විමසන්නෙ නැහැ.
ඒ විග්‍රහ ඔවුන්ට සාපේක්ෂයි.
ඔවුන් අදහනවා නම් හැරෙන්න
ස්වයං ගවේෂණයක යෙදෙන කෙනෙකුට
ප්‍රයෝජනයක් වෙන්නෙ නැහැ..
මම මගේ අත්දැකීමත්
බුදු වදනත් අතරයි
ගවේෂණය කරන්නෙ.

මම බුදු දහම සොයන්නෙ
මගේ අත්දැකීම සමගයි.
උදාහරණයක් විදියට
රාග ද්වේශ මෝහ කියන්නෙ
වෙනස් සංවේදනා තුනකින්
නිරූපණය වෙන හැඟීම් තුනක්..

මට ගැටළු පවතින්නෙ
මගේ අත්දැකීම් සමගයි..
මම මනස උපයෝගී කරගන්නෙ
තොරතුරු රැස් කරන්නයි..
අවබෝධය සොයන්නෙ
අත්දැකීම හරහා පමණයි..

==============================================

 Mohamed Saheer
Athula. A man rape and kill a 9 year old girl in srilanka,
what is the teaching of budhism in this situation
--------------------------------------------------------------------
ඒ මිනිහා
දැරිය දූෂණය කරන්න හේතුවුණ
දූෂිත හා කුරිරු මානසිකත්වය
ඉතාම සියුම් තලය දක්වා දකින්න
බුදු දහමෙන් පුලුවන්.
ඒ වගේම එවැනි ක්‍රියාවන්ට හේතු වෙන
අකුසල් මූලය මුලිනුපුටා දමන්නත්
බුදු දහමෙන්
ඉතා පැහැදිලිව මග පෙන්වනවා.ඒ මිනිහා දහම් මග යනවා නම්
ඔහු ස්වේච්ඡාවෙන් යා යුතුයි.
ඊටත් වඩා දරුණු මිනීමරුවන්
දහම් මග පිළිපැදීමෙන්
ශාන්තිය ලබාගත්තා.

බුදු දහමෙ නීති සමාජයට අදාළ නැහැ.

ගිහියන්ට බුදු දහමෙ නීති නැහැ.

බුදු දහමෙ නීති අදාළ වෙන්නෙ
පැවිද්දන්ට විතරයි..

පැවිද්දන්ට වුණත්
ඔවුනොවුන් රැස්වෙලා වැරදි කතා කරලා
හදාගන්න ක්‍රමයක් තිබුණෙ.

බුදුන් වහන්සේ හැර වෙනත් කිසිවෙක්
විනය පණ වන්නෙත් නැහැ.

බුදු දහමෙ පැවිද්දන් කියන්නෙ
නිවන් දකින්නට සිවුර දරාගන්නා
තුන් සිවුරත් පාත්‍රයත් පමණක් හිමි..
ඊළඟ වේලටවත්
කෑම ටිකක්වත් රැස් නොකරන
සරල උතුමන් පිරිසක්.

බුදු දහමෙ
ගිහියන්ට හරි වැරදි කියල තිබුණාට
බුදු දහම පිළි පැදීම
ගිහියන් ස්වේච්ඡාවෙන් කරන දෙයක්.

==============================================
බුදු දහමෙ
බහුශෘත වූ දැනුමැත්තා
අගය කරන්නෙ දෙවනුවයි.
පළමුවැන්නා ප්‍රඥාවන්තයායි.
සතරපදයක් කටපාඩම් කරගන්නට බැරි
චූලපන්ථක තෙරුන් වහන්සේ
ධර්ම භාණ්ඩාගාරික අනඳ තෙරුන් වහන්සේට පෙර
රහත් වුණා.

==============================================


චතුරාර්ය සත්‍යය දකින්නට
ත්‍රිපිටකය අවශ්‍ය නැහැ..
දුක දැකීමයි අවශ්‍ය වෙන්නෙ.
දුක නාඳුනන කෙනෙක්
ත්‍රිපිටකයම දැන ගත්තත්
දුක නිවෙන්නෙ නැහැ.
මුස්ලිම්, හින්දු හෝ ක්‍රිස්තියානි කෙනෙක් වුණත්
සතර සතිපට්ඨානයෙන්
දුක දකින්න සිහිය පිහිටුවා ගත්තොත්
ඔහුගෙ දුක නිවෙන්න පටන් ගන්නවා

==============================================

ගින්නට පිළිස්සෙන කෙනෙක්
ද්වේශ සංස්කාරය සහිතව
අත්දැකීම විඳින නිසා
පිළිස්සෙන අත්දැකීම
ඔහු තුළ රැඳෙන්නෙ
විඥාණය විදියටයි..

ගින්නට පිළිස්සෙන කෙනෙක්
කාය වේදනා චිත්ත ධම්ම වශයෙන්
සිහියෙන් උපේක්ෂාවෙන් වින්දොත්...
ඔහු ගින්න දකින්නෙ ප්‍රඥාවෙන්.

ද්වේශ සංස්කාරය සහිතව
ගින්නට පිළිස්සෙන අත්දැකීම වින්ද කෙනෙක්
විදසුන් වඩද්දි
සිහියෙන් විසීමෙන්
ඔහුගෙ විඥාණය හැදුන
ද්වේශ සංස්කාර ඉපදිලා
උපේක්ෂාව නිසා
අලුත් සංස්කාර උපදින්නෙ නැතුව
සංස්කාර නිරුද්ධ වුණාම
ඒ අත්දැකීමෙ විඥාණය
ප්‍රඥාව වෙනවා.

-----------------------------------------

අනිච්‌චා වත සංඛාරා,
උප්‌පාදවයධම්‌මිනො
උප්‌පජ්‌ජිත්‌වා නිරුජ්‌ඣන්‌ති

   ==============================================

වතුරට මඩ මිශ්‍රවුණාම
මඩ වතුර කියනවා.
මඩ ඉවත් වුණාම
පිරිසිදු වතුර කියනවා.
මඩ වතුර කිළිටියි..
පිරිසිදු වතුර නිර්මලයි..

කෙලෙස් ඉවත් කරන ලද විඥාණයට
ප්‍රඥාව කියනවා.

විඥාණය < - > ප්‍රඥාව
මේ දෙක දෙකක් නොවෙයි...
දෙකක් වෙන්නෙ කෙලෙස් නිසයි.

වතුර වතුරමයි..
මඩ කියන්නෙ පරිබාහිර,
ආගන්තුක ධර්ම.
රාග ද්වේශ මෝහ.

විඥාණය සංස්කාර සමග රැස්වූ
අත්දැකීම් පිළිබඳ ඤාණයයි..
සංස්කාර නැසීමෙන්
ප්‍රඥාව පහළ වෙනවා.
විඥාණය කිළිටියි..
ප්‍රඥාව නිර්මලයි..

විඥාණය
විදසුනෙන් පිරිසිඳ දකින විට
සංස්කාර නිරෝධයෙන්
විඥ්ඥාණය නිරුද්ධ වෙනවා.
 ==============================================
චක්ඛු විඥාණය යනු
දකින රූපයක වර්ණය,
දිග පළල ආදී වශයෙන්
කැමති අකැමති භාවයෙන් තොරව
තමාට සාපේක්ෂව නොගෙන
හඳුනා ගැනීම් මාත්‍රය පමණයි
කියා මා සිතනවා.
ස්පර්ශයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව
සංඝ්නා අවස්ථාවේදී
ප්‍රිය හෝ අප්‍රිය වශයෙන් ගෙන
රාග, ද්වේශ ඇති කරගැනීම හෝ
නොසලකා හැරීමෙන් මෝහය හෝ
සංස්කාර ඇතිවීමෙන්
පහළ වෙන විඥාණය පාක්ෂිකයි..

ආහාරය පුළුස්සන ගින්න හොඳයි.
කය පුළුස්සන ගින්න නරකයි..
කලට වැස්ස හොඳයි..
අකලට වැස්ස නරකයි..

ඔහු කම්පා වෙනවා,
නැත්නම් අවසිහියෙන් ඉන්නවා.
ඇත්ත ඇති සැටියෙන් දකින්නේ නැහැ.
 ==============================================

ඵස්ස, වේදනා, සංඥා ,සංස්කාර ඇතිවෙන විට
විඥාණය ඇතිවෙන බව බුදු වදනයි..
පරිණාමයට හේතුව සංස්කාරයි..

සංස්කාරයක් ඇති වෙන්නෙ
පරිසරයෙහි හෝ තමා තුළම ඇතිවෙන වෙනසකට
දක්වන ප්‍රතිචාරයක් විදියටයි.
ඒ ප්‍රතිචාරය නිසාත්
සත්වයා තුළ වෙනසක් වෙනවා.
මේ වෙනස්වීම සමුදාය
සත්වයාගේ පරිණාමයයි..
සත්වයාගේ පරිණාමයට හේතුව
සත්වයාගේ පරිසරයෙහි හෝ තමා තුළම
යම් ස්පර්ශයන් නිසා හටගන්නා
වේදනා හඳුනාගනිද්දී
ඒට දක්වන කැමති හෝ අකැමති බව
හෝ නොසලකා හැරීම නිසා
සිදුවෙන වෙනස්වීම් රටාවයි..

සත්වයාගේ දුක නම්
මේ වෙනස්වීම් රටාවයි.
එහි යම් වෙනස්වීම් වලට
 ප්‍රිය කළත්,
හැම සංස්කාරයක්ම වෙනසක්..
හැම සංස්කාරයක්ම දුකක්..
හැම සංස්කාරයක්ම ඉබේටයි ඇති වෙන්නෙ.
කැඩපතක වැටෙන පිළිබිඹුව වගෙයි..

මේ වෙනස්කම් ගැන සිහියෙන් පසුවීම සහ
ඒ වෙනස්කම් වලට උපේක්ෂාවෙන් විසීම
දුකෙන් මිදෙන්නට ඇති එකම මගයි..
      ==============================================

 Janith Wimukthike [[[[සූත්‍රය සෛද්ධාන්තික දෙයක් නෙමෙයිද...?]]]

නැහැ..සූත්‍රය සෛද්ධාන්තික දෙයක් නෙමෙයි
සූත්‍රය පටන් ගන්නෙ මෙහෙමයි...
1,
අරණක හෝ, රුක් මුලක හෝ, හිස් ආගාරයක
2,
පළක් බැඳ හිඳගෙන,
3,
සිරුර කෙළින් තබාගෙන
4,
සම්පූර්ණ මුහුණට සිහිය පිහිටුවාගෙන
5,
සිහියෙන් ආශ්වාස කරයි,
6,
සිහියෙන් ප්‍රාශ්වාස කරයි.
7,
දිග හුස්මක් ආශ්වාස කරයි නම්
දිග හුස්මක් ආශ්වාස කරමියි දැන ගනියි.
8,
දිග හුස්මක් ප්‍රාශ්වාස කරයි නම්
දිග හුස්මක් ප්‍රාශ්වාස කරමියි දැන ගනියි.
9,
කෙටි හුස්මක් ආශ්වාස කරයි නම්
කෙටි හුස්මක් ආශ්වාස කරමියි දැන ගනියි.
10,
කෙටි හුස්මක් ප්‍රාශ්වාස කරයි නම්
කෙටි හුස්මක් ප්‍රාශ්වාස කරමියි දැන ගනියි.
11,
මුලු සිරුරටම සංවේදීව ආශ්වාස කරමියි හික්මෙයි
12,
මුලු සිරුරටම සංවේදීව ප්‍රාශ්වාස කරමියි හික්මෙයි.


මේ සිද්ධාන්තයක් නම්
ඔබ ආනාපාන සති වඩන්න පටන් ගත්තාම
හුස්මක් දෙකක් බලා ඉන්නකොටම
ඔබ ඔබේ මුළු කයටම සංවේදී විය යුතුයි..

ඔබ හුස්මටවත් සංවේදී වෙයිද කියා සැක සහිතයි..

ඔබට හුස්ම දෙකක්වත් බලා ඉන්න බැරි තරම්
ඔබේ හිත අවුල් වුණ කෙනෙක් වෙන්න පුලුවන්..
ඔබ ඔබේ මුළු කයටම සංවේදී වෙන්න
වසර ගාණක් යන්න පුලුවන්..
කල්ප ගාණක් යන්නත් පුලුවන්..

සිද්ධාන්තයක් කටපාඩම් කරගන්න ඔබට පුලුවන්.

මෙතන පියවර දෙක තුනක් වුණාට
ඔබ දැන් ඉන්න මානසික තත්වය අනුව
ප්‍රයෝගිකව යොදුන් ගාණක් යා යුතුයි..

මේ ටික කරන්න හැදුවොත් ඔබේ මාන්නය බිඳෙනවා.

ඔබේ හිත ඔබට අයිති නැති බව
ඔබට වැටහෙනවා.
ඔබ ඔබේ සිතේ වහලෙක් බව තේරෙනවා.
ඔබේ සිත ඔබට කීකරු නැති බව තේරෙනවා.

ඔය අකීකරු කම නිසාම තමයි
ඔබ දැන දැන වැරදි කරන්නෙ.

සිද්ධාන්ත වලට ඔබ ගලවා ගන්න බෑ.

ප්‍රායෝගිකව එක හුස්මක් බලන එක
ත්‍රිපිටකයෙන් බාගයක්
සිද්ධාන්ත දැනගන්නවාට වඩා වටිනවා...

ඒ එක මොහොත තුළ තමන් දැකීම
කාගේ හෝ සිද්ධාන්ත දකිනවාට වඩා වටිනවා.

     ==============================================

දෙවියන් වහන්සේ නෑ කියා ඔප්පු කරන්න කෙනෙකුට බෑ.

ඒත්
විද්‍යාව නිසා
දෙවියන් වහන්සේ පිලිබඳ අවශ්‍යතාවය නැති වෙනවා.
- ස්ටීවන් හෝකින්..

විද්‍යාව නිසා
දෙවියන් වහන්සේ පිලිබඳ අවශ්‍යතාවය
නැති වෙනවා නම් සාධාරණයි..

පල්ලියට, කෝවිලට ගිහින්
ඒ දේශනා වලට ඇහුම් කන් දීලා
ප්‍රශ්නයක් අරන් ගෙදර එන
තර්කයට බර විද්වතුන්
දෙවියන් වහන්සේගෙන් මුදවාගන්න
අවශ්‍ය තරම් ගැටළු රැසක්
විද්‍යාව විසින් සපයනවා.
ඔවුන් දෙවියන්ගෙන් ඈත් වෙනවා.

ජීවත් වෙද්දි මතුවෙන
විසඳුමක් නොපෙනෙනන ප්‍රශ්නයක් අරන්
පල්ලියට, කෝවිලට ගිහින්
හිත සනසාගෙන ආපහු එන
සරල බැතිමතාගේ අවශ්‍යතාවය
විද්‍යාවට කවදාවත්ම ඉටු කරන්න බැරිවෙයි..

සැබැ නිරාගමිකයා යනු
විශ්ව ධර්මතාවය
අන්ධ භක්තියෙන් විශ්වාස කිරීමෙන් මිදී
විශ්ව ධර්මතාවය අවබෝධ කරගන්නායි..

විද්‍යාවෙ දැනුම ආදේශකයක් කර ගැනීමෙන් හෝ
විදසුනෙන් ධර්මය හඳුනා ගැනීමෙන් තොරව
අකලට මෝරන නිරාගමිකයා
මේ මහා අනෙක් දෙය
විස්වාස කිරීමෙන් මිදී
සමීප වෙන්නෙ තිරිසනාටයි..
ඔහු පසුවෙන්නෙ මෝහයෙන්..
භක්තියට හා විශ්වාසයට
ආදේශකය විය යුත්තෙ
මෝහය නොවෙයි.
ප්‍රඥාවයි..
අවම වශයෙන් දැනුම හෝ වියයුතුයි..
හොඳම ආදේශකය ප්‍රඥාවයි.======================
ස්ටීවන් විද්‍යාව තුලින්
ප්‍රඥාව සොයා ගත් නිරාගමිකයෙක්

ප්‍රඥාව කියන්නෙ
වෙනස්වීමට, අනිත්‍යයට අනුගත වීම බව
ඔහු අවබෝධ කරගත්තා,.

මොහොතින් මොහොතට
සිදු වෙන සියල්ලටම
විනිශ්චයෙන් තොරව අනුගත වන්නා
රහතන් වහන්සේයි..

      ==============================================   
 Mahinda Gunawardana
බුදු දහම Update නොවෙච්ච එක අවුලක්. එසේ කරන්නට බැරි වීමත් අවුලක්,
---------------------------------------------

බුදු දහම අප්ඩේට් කරන්න
අවශ්‍ය නෑ..
ඔබයි අප්ඩේට් විය යුතු..
මොහොතින් මොහොත වෙනස් වෙන
ජෛව රසායනික නිසා
ඔබ උපන්දා පටන්
කල් ඉකුත් වෙමින් යනවා..
අපි කියන්නෙ කෙලෙස් කියලා.
ඒ කෙලෙසුන් නසා
ඔබයි යාවත් කාලීන විය යුත්තෙ.
ඔබ එසේ යාවත්කාලීන වෙන ක්‍රමය
විපස්සනා නමින් හැඳින්වෙනවා.
විපස්සනා යාවත්කාලීන කරන්න දෙයක් නෑ.
කවදා කළත්
ඔබ තුළ සිදුවෙන වෙනස් වීම් ගැන සිහියෙන්
ඒ වෙනස්වීම් වලට උපේක්ෂාවෙන් විසීම
එදත් එකයි, අදත් එකයි..
හෙටත් එකයි..
ඔබයි විපස්සනා උපයෝගී කරගෙන
යාවත්කාලීන විය යුත්තෙ..

    ==============================================   
බුදු දහම තනිකරම මනසින්
අවබෝධ කරගන්න බැහැ..
කයත් උපයෝගී විය යුතුයි.
මිනිසා මොහොතක් පාසා විඳින
දුකට අදාළ ධර්මතා
කයත් මනසත් දෙකටම පොදුයි.

අපි අත්විඳින හැම මානසික වෙනස්වීමක් සමගම
කයත් සාපේක්ෂව වෙනස් වෙනවා.
මනසෙහි සිදු වෙන හැම වෙනසක්ම සමග
කයෙත් වේදනාවක් සමව සරණවා.
කය නැතුව මනස නිසි පරිදි ග්‍රහණය කරගන්න බෑ.
මිනිසා මොහොතක් පාසා විඳින
දුකට අදාළ ධර්මතා
කයත් මනසත් දෙකම
අත්විඳින මොහොතෙම විඳ ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගැනීම
බුදු දහමෙහි මූලිකම මාර්ගයයි.
ඉන් බාහිර අවබෝධ කරගැනීම්
එතැනට යොමු විය යුතුයි..
අපි අත්විඳින හැම මානසික වෙනස්වීමක් සමගම
කයත් සාපේක්ෂව වෙනස් වෙනවා.
මොහොතින් මොහොත වෙනස් වෙන
ජෛව රසායනික නිසා
උපන්දා පටන්
කය කල් ඉකුත් වෙමින් යනවා..
අපි කියන්නෙ කෙලෙස් කියලා.
මනස නිසි පරිදි ග්‍රහණය කරගන්න
ඒ කෙලෙසුන් නසා
කය යාවත් කාලීන විය යුතුයි...
එසේ යාවත්කාලීන වෙන ක්‍රමය
විපස්සනා නමින් හැඳින්වෙනවා.

    ==============================================
විඥාණය ස්ථිතික නෑ..
සංස්කාර කෙලෙස් වෙමින්
කෙලෙස් සංස්කාර වෙමින්
නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතින්නෙ..
විඥාණය කියන්නෙ
ගුණාත්මක වශයෙන්
කෙලෙස් නිශ්‍රිත ප්‍රඥාවයි..
විදසුනෙන් කෙලෙස් නැසෙන විට
විඥාණය ප්‍රඥාව බවට පත් වෙනවා.
    ==============================================

    ==============================================

    ==============================================

    ==============================================

    ==============================================

    ==============================================   

විඥාණය < - > ප්‍රඥාව දෙකක් නොවෙයි.

වතුරට මඩ මිශ්‍රවුණාම
මඩ වතුර කියනවා.
මඩ ඉවත් වුණාම
පිරිසිදු වතුර කියනවා.
මඩ වතුර කිළිටියි..
පිරිසිදු වතුර නිර්මලයි..

කෙලෙස් ඉවත් කරන ලද විඥාණයට
ප්‍රඥාව කියනවා.

විඥාණය < - > ප්‍රඥාව
මේ දෙක දෙකක් නොවෙයි...
දෙකක් වෙන්නෙ කෙලෙස් නිසයි.

ගින්නට පිළිස්සෙන කෙනෙක්
ද්වේශ සංස්කාරය සහිතව
අත්දැකීම විඳින නිසා
පිළිස්සෙන අත්දැකීම
ඔහු තුළ රැඳෙන්නෙ
විඥාණය විදියටයි..

ගින්නට පිළිස්සෙන කෙනෙක්
කාය වේදනා චිත්ත ධම්ම වශයෙන්
සිහියෙන් උපේක්ෂාවෙන් වින්දොත්...
ඔහු ගින්න දකින්නෙ ප්‍රඥාවෙන්.

ද්වේශ සංස්කාරය සහිතව
ගින්නට පිළිස්සෙන අත්දැකීම වින්ද කෙනෙක්
විදසුන් වඩද්දි
සිහියෙන් විසීමෙන්
ඔහුගෙ විඥාණය හැදුන
ද්වේශ සංස්කාර ඉපදිලා
උපේක්ෂාව නිසා
අලුත් සංස්කාර උපදින්නෙ නැතුව
පැරණි සංස්කාර නිරුද්ධ වුණාම
ඒ අත්දැකීමෙ විඥාණය
ප්‍රඥාව වෙනවා.
-----------------------------------------
අනිච්‌චා වත සංඛාරා,
උප්‌පාදවයධම්‌මිනො
උප්‌පජ්‌ජිත්‌වා නිරුජ්‌ඣන්‌ති

වතුර වතුරමයි..
මඩ කියන්නෙ පරිබාහිර,
ආගන්තුක ධර්ම.
රාග ද්වේශ මෝහ.
කෙලෙස්

විඥාණය සංස්කාර සමග රැස්වූ
අත්දැකීම් පිළිබඳ ඤාණයයි..
සංස්කාර නැසීමෙන් ප්‍රඥාව පහළ වෙනවා.
විඥාණය කිළිටියි..
ප්‍රඥාව නිර්මලයි..

විඥාණය
විදසුනෙන් පිරිසිඳ දකින විට
අවිද්‍යාව නිරුද්ධ වෙමින්
සංස්කාර නිරෝධයෙන්
විඥාණය නිරුද්ධ වෙනවා.

චිමිනියෙ දැලි අයින් කළාට "දැල්ලෙ ආලෝකය" වැඩිවෙන්නෙ නැහැ.

චිමිනියෙ දැලි අයින් කළාම
එළිය වැඩි වුණාට
පහන් "දැල්ලෙ ආලෝකය"
වැඩිවෙන්නෙ නැහැ.

සමථ භාවනා මගින්
කෙලෙස් යටපත් කරල ලබන
ලෞකික ධ්‍යාන වලින්
චිමිනියෙ දැලි අයින් කළාම
එළිය වැඩි වුණාට
පහන් "දැල්ලෙ ආලෝකය"
වැඩිවෙන්නෙ නැහැ.

"මෝහය නැතිවිට ප්‍රඥාව තියෙනවා,
ප්‍රඥාව නැතිවිට මෝහය තියෙනවා"
කියන එක වැරදියි.
එළියත් අඳුරත් දෙකම
එකට තියෙන්න පුලුවන්.

චිමිනි ලාම්පුවක ආලෝකය කොතරම්ද කියන එක
තව කෙනෙකුට පෙනෙන්නෙ
බැහැරට විහිදෙන එළියෙනුයි.
චිමිනිය දැළි බැඳුණාම
ඇතුලෙ කොච්චර තිබුණත්
එළිය විහිදෙන්නෙ නෑ.
ප්‍රඥාව තිබුණත්
කුසල් අකුසල් සිදුවෙන්නෙ
කෙලෙස් දැලි බඳුන සිතින්
ලෝකය දිහා බලනකොට
තමන් වඩා ගත්ත ප්‍රඥාවෙනුත්
ප්‍රයෝජනයක් නැතිවෙන නිසයි.
සමථ භාවනා මගින්
කෙලෙස් තියෙද්දි ලබන
ලෞකික ධ්‍යාන වලින්
චිමිනියෙ දැලි අයින් කළාට
පහනෙ ආලෝකය වැඩිවෙන්නෙ නැහැ.

ශීල, සමථ භාවනා ආදී
පුණ්‍ය ධර්ම වැඩීමේදි සිදුවන්නේ
දිගින් දිගටම පුණ්‍ය සහගත සිත් ඇතිවීමයි.
නමුත් එයින් ප්‍රඥාව දියුණු වෙන්නෙ නැහැ.
අකුසල සිත් ඇතිවීම අඩු වෙනවා.
පිනුත් සිදු වෙනවා.
නමුත් අවිද්‍යාව දුරු කරන්නත්
ප්‍රඥාව තියුණු වෙන්නත්
තනිකරම කුසල් රැස ලෙස
බුදුන් වහන්සේ හැඳින්වූ
සතර සතිපට්ඨානය වැඩිය යුතුමයි.

ධර්මධර පුද්ගලයෙකු ඇසුරෙන්
ධර්මය හෝ
ධර්මය ලෙස ඔහු හඳුන්වන යමක්
එක් රැස් කර ගෙන
සිත්හි දරාගත් පමණින්
කෙලෙස් අඳුරෙන් වැසුණ සිත්
ප්‍රඥාවන්ත වෙන්නෙ නැහැ.

ප්‍රඥාව වැඩෙන්නෙ
සම්මා සතිය
දියුණු කරන පුද්ගලයා තුළයි.

ධර්මය අහල, කියවලා
අපි මනසින් මවාගන්න මනෝ රූප
තර්කයට එකඟ වුණාට,
ඒ පහළවෙන්නෙ ප්‍රඥාව නෙමෙයි.

"ගින්නට පිලිස්සෙනවා" කියලා
කවුරු හරි කිව්වම
කාලාම සූත්‍රයෙ
බුදුන් වහන්සෙ "එපා" කියන කරුණු නොසලකා,
"ඇත්තනෙ, එහෙයි එහෙයි" කියලා
ශ්‍රද්ධාවෙන් පිළිගත් පමණින්
ගින්නට නොපිලිස්සී සිටීමෙ ප්‍රඥාව
පහළවෙන්නෙ නැහැ.

ගින්නට නොපිළිස්සී සිටීමෙ ප්‍රඥාව තියන කෙනා
ගින්නෙන් නොපිළිස්සී ජීවත් වෙන්නෙ,
ගින්නෙන් ඈත්වෙලා පරිස්සම් වෙන්නෙ
ගින්නට තමන් පිළිස්සෙන හැටි
තමන් පිළිස්සෙන වෙලාවෙදිම
සිහියෙන් සහ උපේක්ශාවෙන් දැකපු නිසයි.

එහෙම නැතුව
පිළිස්සෙන හැටි
1, තමන් පිළිස්සෙන වෙලාවෙදිම
සිහියෙන් සහ උපේක්ශාවෙන් දැකලා
ප්‍රඥාව පහළ වුන කෙනෙක් ළඟ හෝ,
2, පිළිස්සෙන හැටි පොත පතින් හදාරල
මතක තියාගත්ත කෙනෙක් ළඟ හෝ
ශ්‍රද්ධාවෙන් වාඩි වෙලා
ගින්නට පිළිස්සෙන හැටි
විද්‍යාත්මකව දැනගන්න එකෙන්
ප්‍රඥාව වැඩෙන්නෙ නැහැ..
පිළිස්සෙන හැටි
තමන් පිළිස්සෙන වෙලාවෙදිම
සිහියෙන් සහ උපේක්ශාවෙන් දැකල
ප්‍රඥාව දියුණු කරපු කෙනාට
ගින්නට පිළිස්සෙන හැටි
විද්‍යාත්මකව දැනගන්න එකෙන්
අලුත් ප්‍රයෝජනයකුත් නැහැ.

ගින්නට නොපිළිස්සී සිටීමෙ ප්‍රඥාව
තියුණු කරගත් කෙනා
ගින්නෙන් ආරක්ශා වෙන්නෙ
ශ්‍රද්ධාව නිසා නෙමෙයි,
ශීලය නිසා නෙමෙයි.

ගින්නට නොපිළිස්සී සිටීමෙ ප්‍රඥාව
තියුණු කරගත් කෙනා
"පිලිස්සෙනවා" කියන "දුක"ත්,
"ඒ දුකෙන් මිදෙන හටි"ත්
සත්‍ය වශයෙන්ම
තමන් තුලම,
සිහියෙන් සහ උපේක්ශාවෙන්
අත් දැකලා,
1, ගින්න නිසා පිලිස්සීමෙ "දුක"ත්,
ගින්න ඇතිවෙන කොට
2, "පිලිස්සීමෙ" දුක ඇති වෙන හැටිත්
3, පිලිස්සීමෙ "දුක නැතිවෙන මාර්ගය"
"ගින්න නිවා දැමීම හෝ
ගින්නෙන් ඈත්වී සිටීම"යි කියන එකත්
4, තමන් පිලිස්සීමෙන් මිදෙන කොටම
පිළිස්සෙන "දුකෙන් මිදීම" පිළිබඳව සත්‍යයත්
පිළිස්සෙන වෙලාවෙම
සිහියෙන් සහ උපේක්ශාවෙන්
තමන් තුළම අත්දැකපු නිසයි.

ගින්නට නොපිළිස්සී සිටීමෙ ප්‍රඥාව
තියුණු කරගත් කෙනා
ගින්නෙන් ආරක්ශා වෙන්නෙ
ඔහු තුළ වඩා ගත් ප්‍රඥාව නිසයි.

සම්පූර්ණයෙන්ම
කෙලෙස් දුරු නොකල නිසා
මතු අවස්ථාවකත් නීවරණයකින්
ඒ ප්‍රඥාව ආවරණය වුණ වෙලාවට
ඔහු නැවත පුලුස්සාගන්න ඉඩ තියනවා.
ඒත් වෙන කෙනෙකුට වඩා ඉක්මණින්
ප්‍රඥාව පහළ වෙනවා.

මෝහය දුරු වීමෙන්
ප්‍රඥාව පහළ වුණාට
මෝහයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ධර්මය
ප්‍රඥාව නෙමෙයි.
මෝහයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ධර්මය,
සම්මා සතියයි.
එනම්,
කාය, වේදනා, චිත්ත, ධම්ම
අනුපස්සනා සතරයි.
[ආතාපි සම්පජානො සතිමා විහරති.]

මෝහයට සිහිය වගේ
රාගය සහ ද්වේශයට
ප්‍රතිවිරුද්ධ ධර්මතාවය
උපේක්ශාවයි.
[විනෙය්ය ලොකෙ අභිජ්ඣා දොමනස්සං...]

යම් මොහොතක
මෝහය නැතිව සිහියෙන්ද
රාග ද්වේශ නැතිව
උපේක්ශාවෙන්ද විසීමේදි
සිතේ තැන්පත් වෙලා තියන
රාග ද්වේශ මෝහ කෙලෙස්
සංස්කාර විදියට මතුවෙලා
සංස්කාර වල ස්වභාවය වන,
වැය වීමේ සහ
ඉපදුණොත් නැතිවීමෙ ධර්මතා මත
නිරෝධ වෙලා යාමෙන්
අවිද්‍යාව දුරු වීමෙන් පහළ වන
සසර පුරාවටම සහය වන
ස්ථාවර නිධානයක් වන
නොනැසෙන ගුණය
ප්‍රඥාවයි.

නිර්වාණාවබෝධය සිදුවන්නෙ
කෙලෙස් මුලුමනින්ම දුරු කිරීමෙනුයි.
එදාට ඔහු තුල ඇති ප්‍රඥාවෙ අගය
ප්‍රමාණාත්මක වශයෙන් තීරණය වෙන්නෙ
සසර ගමනෙ දුරත්,
තුන්තරා බෝධියෙන්,
නිවනට පත් වුණ බෝධියත් අනුවයි.

රාග ද්වේෂයන් නිසා සිතට හා කයට සිදු වෙන හානිය

Kavindu Pathirana ‎තුලාව (justice)
[[ රාග ද්වේෂයන්හි අඩු වැඩි වීම මිනිස් ආයුෂ කෙරෙහි බලපානුයේද? ]]

රාගය ද්වේශය
ස්වාභාවිකව ඇතිවෙන්නෙ
සත්වයා යම් යම් දේට පොළඹවන්නයි.

ආහාර ගැනීමට, ප්‍රජනනයට,
රාගය නිසා පෙළඹෙනවා.
ද්වේශය නිසා
සතුරන්ට බියෙන් පළා ගිහින් හෝ
කෝපයෙන් ගැටීමෙන්
ආරක්ෂාව සලස්වා ගන්න
සත්වයා පෙළඹෙනවා.

සියුම් විදියට, කූට ආකාරයට
සැලසුම් සහගතව ක්‍රියා කළත්..
මිනිසාත් රාගයෙන් හා ද්වේශයෙන්
කරගන්නෙ මේ දේවල් තමයි..

රාගය හා ද්වේශය ඇතිවෙද්දි
සිතෙහි සහ කයෙහි
සිදු වෙන ජෛව රසායනික වෙනස් වීම්
කයෙහි නිරෝගී බවට බාධාවක්.

ආවේග ප්‍රබල වෙන තරමට
හානියත් ප්‍රබලයි..
රාගය හෝ ද්වේශය
උපාදාන වීමෙන්..
කෙනෙක් උමතු වෙනවා.
කෙනෙක් මියයනවා.

එවැනි අන්තයකට
කෙනෙක් පත්වෙන්නෙ
එකවර නෙමෙයි..
බිඳුවෙන් බිඳුව එක් වෙලා
කළයක් පිරෙන්නාක් මෙන්
රාගයත් ද්වේශයත් නිසා
මිනිසාගේ නිරෝගී බව
දිනෙන් දින ඛාදනය වෙනවා.

සතුන්ගේ මෙන් නොව
මිනිසාගේ මේ ආවේග වලට
ඔහු මවන හිස් චිත්ත රූප
හේතු වෙනවා.
චිත්ත රූපය බොරුවක් වුණත්
ආවේගය සත්‍යයක්..

රාගය හා ද්වේශය විසින්
සිතෙහි හා කයෙහි ඇතිවෙන
වෙනස් වීම් ගැන සිහියෙන්
ඒ වෙනස් වීම් වලට උපේක්ෂාවෙන්
වෙසෙන්නට පුහුණු වීම් නිසා
සිතට හා කයට සිදු වෙන හානිය
අවම කරගන්න පුලුවන්.
කලින් සිදු වුණ හානිත්
මකාගන්න පුලුවන්..

සිත හා කය පිරිසිදු කරන විපස්සනා

Hima Kalhara 

[[[විමුක්තියට පිවිසීමේ පළමු පියවර තමයි සතිපට්ඨානය 

එනම් සිහිය පිහිටුවීම තමන්ගේ සිත තුල කය තුල සිහිය පිහිටවාගැනීමට පහසු තරුණ ස‍ම‍යේ පමණයි. මොකද ඔබ කියපු දුබල සමය කියන්නෙ පනාව ඔලුවේ ගහගෙන පනාව හොයන කාලය. 

ඒ කාලෙ සිහිය දියුණු කිරීම ප්‍රායෝගික නැහැ. ]]]]

බුදු දහමෙදි
කය අත්හැර ධර්මය දකින්න බැහැ.

තමන්ගෙ කයෙහි සිතෙහි වෙනස් වීම් නොදැනෙන
මෝහයට පත් වීම දුක නිවීම නොවෙයි.
බොහෝ දෙනෙක් මෝහයට පත් වීම
නිවන ලෙස අත්දකිනවා.

ඔවුන්ගෙ උපෙක්ෂාව
පදනම් වෙන්නෙ අවසිහිය මතයි.

අඳ ගොළු බිහිරි කෙනෙකුට තියන උපේක්ෂාව
අවසිහිය මත පදනම් වූ මිථ්‍යා උපේක්ෂාවක්.

උපේක්ෂාවට අභියෝගයක් නැත්නම්
ඒ මෝහයයි..
ඔහුට දැනෙන දෙයක් කයෙහි නැත්නම්
ඔහු තුල තියෙන්නෙ මෝහයයි..

රහතන් වහන්සේලා
ඉතාම සංවේදී විය යුතුයි.
කිසිදු වෙනසක් නිසා
දුක් නොවිඳින නමුත්
කයෙහි වෙනස් වීම් පිළිබඳ උපරිම සිහියත්
ඒ වෙනස් වීම් වලට උපරිම උපේක්ෂාවත් ඇති
රහතන් වහන්සේලාට පවා
කයට ගැටළු ඇති වෙනවා.
කය බිඳීම නිසා
මුගලන් රහතන් වහන්සේට
පිරිනිවන් පාන්න සිදුවුණා.

පුහුදුන් අයට
කය ඉතා ප්‍රබලව සිතට බලපානවා.
සමහර අයට සිතක් නැති තරම්
කයට වහල් වෙනවා.
සිත අපිරිසිදු බව ගැටළුවක් වුණ කෙනෙකුටත්
මෝහයට පත් වීමටත් කැමති නැත්නම්
කය අත්හැර සිත පිරිසිදු කිරීමක්
කරගන්න බැහැ.

සිත ශරීරය පුරාම පවතිනවා.

විශේෂයෙන්ම
මොළයත් ස්නායු පද්ධතියත් ආශ්‍රිතව
සිත පවතිනවා.
කායික උත්තේජන නිසා
සිත ක්‍රියාත්මක වෙනවා.
සිත දක්වන ප්‍රතිචාර නිසා
කය වෙනස් වෙනවා.

කායික උත්තේජන මගින්
සිතෙහි ඇති වෙන
රාගයෙන්, ද්වේශයෙන්, මෝහයෙන්
සිත අපිරිසිදු වෙද්දි
කය තුළත් ඒ අපිරිසිදු වීම සටහන් වෙනවා.
විශේෂයෙන්ම
මොළයත් ස්නායු පද්ධතියත් ආශ්‍රිතව
සිතෙහි වෙනස් වීම් රැඳෙනවා.

ස්නායුවක් තුළින් මොළයට යන පණිවිඩ
ගමන් කරන්නෙ ජෛව රසායනික වෙනසක් මගිනුයි.
ජෛව රසායනිකය කලින් තත්වයට අරන්
ස්නායුව සහ මොළයෙ අදාළ පෙදෙස
නිදහස් කරගන්න
කාය චිත්ත විවේකය අවශ්‍යයි.

සාමාන්‍ය කෙනෙකුගෙ
සිත නොකඩවා ක්‍රියා කරන නිසා
කය විවේකයෙන් පසු වුණත්
සිත ක්‍රියා කාරීයි.
නින්දෙදි වුණත් විවේකය ප්‍රබල නැහැ..
ඒ විවේකය ලබා දෙන්න
විපස්සනා ක්‍රමවේදය සමත් නිසා
කාය චිත්ත පරිවර්තනය
ක්‍රියාත්මක වෙනවා.

නිරන්තර ක්‍රියාකාරිත්වය වගේම
අනවශ්‍ය ආවේගත්
ආවේග වල ප්‍රබලතාවයත්
කායික ව්‍යුහය දූෂ්‍ය කරනවා.

සිතට එන දුකක්, තරහක්, බයක් නිසා..
සිහිය නැති වෙනවා., ක්ලාන්ත වෙනවා.
කෙනෙක් මැරෙන අවස්ථාත් තියනවා.
ඉතා සියුම් ආවේගයකදි වුණත්
මොළයත් ස්නායු පද්ධතියත් පිරිහෙනවා.

වයසට යන කෙනෙකුගෙ සිහිය දුර්වල වෙන්න
මූලිකම හේතුව
මොළයත් ස්නායු පද්ධතියත් වෙනස් වීමයි.
ඒ විද්‍යුත් ජාලය වෙනස් වීමෙන්
පණිවිඩ හුවමාරුව දුර්වල වෙනවා.

සතර සතිපට්ඨානය වඩද්දි..
සිහිය දියුණු වෙද්දි
කායික විද්‍යුත් ජාලය පිරිසිදු වීමත් සිදු වෙනවා.

විපස්සනා වඩන කෙනෙකුගෙ
මොළයෙත් ස්නායු පද්ධතියෙත්
එකතු වෙලා තියන
රාග, ද්වේශ හා මෝහ සංස්කාර
සිතුවිළි, හැඟීම්, හෝ සංවේදනා විදියට
මතු වෙවී නිරුද්ධ වෙනවා.

වය ධම්මා සංඛාරා
උප්පාද වය ධම්මිනෝ
උප්පජ්ජිත්වා නිරුරුජ්ඣන්ති..

සංවේදන මට්ටමේදිම දකිමින්
උපේක්ෂාවෙන් විසීමෙන්
සිත නිසා අපිරිසිදු වුණ කය
සිත හරහාම පිරිසිදු කරගැනීම
විපස්සනා තුළින් සිදු වෙනවා..

එකායනෝ මග්ගෝ සත්තානං විසුද්ධියා.

පනාව ඔලුවේ ගහගෙන පනාව හොයන කාලය කියල
හිම කල්හාර ඉතා නිවැරදිව කියූ ලෙසට
වයසට යන විට
සිහිය පිහිටුවා ගැනීම අපහසුයි..

තමන් යන මාර්ගය කුමක් වුවත්
ආවේග වලින් දුක් විඳීම අඩු වෙනවා නම්..
සෝතැවුල්, දුක් දොම්නසින්
දුක් විඳීම අඩුවෙමින් යනවා නම්
සිහිය සහ උපේක්ෂාව ''දෙකම'' දියුණු වෙනවා නම්
මග නිවැරදියි.

එහෙම නැතුව
දුක වැඩි වෙනවා නම්
සිහිය හා උපේක්ෂාව අඩු වෙනවා නම් හෝ
කය ගැන සිහිය නැතුව
උපෙක්ෂාව වැඩි වෙනවා නම්
අවසිහියෙන් ජීවත් වීම හෝ
දුක් විඳීමේ මගින් බැහැරව
නිවැරදි මග සොයාගත යුතුයි..

විපස්සනා එකම මගයි.

විඤ්ඤාණ විඥ්ඥාණ කියන්නෙ දෙකක්..

චක්ඛු විඤ්ඤාණය ඇතුළුව
ස්පර්ශයේ අංගයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙන
ආයතන බද්ධ විඤ්ඤාණය
සංඛාර නිසා පහළ වෙන විඥාණයට වඩා
ලොකු වෙනසක් තියනවා.

ආයතන බද්ධ විඤ්ඤාණය
අරමුණ ග්‍රහණය කරනවා පමණයි.
එවිට වේදනාවවත් ඇති වෙලා නැහැ.
ස්පර්ශ වුණා පමණයි.

වේදනාව අනුව කෙරෙන හඳුනා ගැනීමෙන්
සංඥාව අනුව සංඛාර ඇති වෙනවා.

ඒ සංඛාර නිසා
ප්‍රිය, අප්‍රිය හෝ ප්‍රිය අප්‍රිය නැති
වශයෙන් අපි දෙන සහතිකය අනුව
විඥ්ඥාණය සකස් වෙනවා.

ඒ විඥ්ඥාණය
චක්ඛු විඤ්ඤාණයට
බලපෑම් කිරීම නිසා
අරමුණට අමතර ප්‍රිය අප්‍රිය භාවයක්
ඊළඟ අත්දැකීමෙදි එක් වෙලා
අමතර සුඛ හෝ දුක්ඛ වේදනා
ඇති වෙන්න පුලුවන්.

හතුරෙක් දැක්කත් ද්වේශය පහළ වෙන්නෙ
විඥ්ඥාණයෙහි ලියාගෙන ඉන්න ක්‍රෝධය නිසයි..

1,
චක්‌ඛුඤ්‌ච පටිච්‌ච රූපෙ ච උප්‌පජ්‌ජති
චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණං,
තිණ්‌ණං සඞ්‌ගති ඵස්‌සො;
1, චක්‌ඛු = ඇසත්,
2, රූපෙ = රූපයත්,
3, චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණං, = රූප හඳුනා ගැනීමට,
ග්‍රහණය කිරීමට ඇසට ඇති හැකියාවත්
කියන තුනම එකතු වෙලා
ස්පර්ශය හැදෙනවා.
-
තිණ්‌ණං සඞ්‌ගති ඵස්‌සො

2,
ඵස්ස පච්චයා වේදනා
වේදනා පච්චයා සංඛාර
සංඛාරපච්චයා විඥ්ඥාණ

ස්පර්ශය අනුව ඇති වෙන වේදනාව
සුඛ, දුක්ඛ, අදුක්ඛමාසුඛ විය හැකියි.
එහි ස්වභාවය අනුව
අපිට ප්‍රිය නම් රාග සංස්කාරය ඇති වෙනවා
අප්‍රිය නම් ද්වේශ සංස්කාරය ඇති වෙනවා.
ප්‍රිය අප්‍රිය නැත්නම් මෝහ  සංස්කාරය ඇති වෙනවා.
ඒ අනුව විඥ්ඥාණය සකස් වෙනවා.

පටිච්ච රූපෙව උප්පජ්ජති
චක්‍ඛු විඤ්ඤාණං
තිණ්ණං සංගති ඵස්සො
ඵස්ස පච්චයා වේදනා,
යං වේදෙති තං සංජානාති,
යං සංජානාති තං විතක්කෙති,
යං විතක්කෙති තං පපංඤවෙති,
තතො නිදානං පුරිසො
පපංඤ්ච සඤ්ඤාසංඛාරා
සමුදා චරන්ති”

බොදුනුවන්ට ආනාපාන සතිය වැඩීම ලැජ්ජාවක්..

අද ඉන්න බොදුනුවන් බොහෝ දෙනෙකුට
ආනාපාන සතිය වැඩීම
ලැජ්ජාවක්.... මදිකමක්...

බොදුනුවන් බොහෝ දෙනෙකුගෙ අරමුණ
තමන්ගෙ ගුරුවරයාගෙ ධර්මය අහන් ඉන්න ගමන්
ස්වයංක්‍රීයව සෝවාන් වෙන්නයි.
උට්ඨානවතෝ සතිමතෝ
ඔවුන්ට අවශ්‍ය නැහැ.

උත්සාහයෙන් සතියෙන් ඉන්නවා වෙනුවට
ගුරුවරයාගෙ තර්කවලට සවන්දීම
පහසු කාර්යයක්.
පාසල් අධ්‍යාපනය ලබන කාලෙ
පන්තියෙ වාඩිවෙලා ඉඳගෙන
දැනුම පටිගත කළ විදියටම
දැනුම එකතු කරගන්න ඔවුන් කැමතියි.

ඔවුන්ගෙ ගුරුවරයා විසින්ම සකස්කළ
ප්‍රශ්නපත්‍රයකට පිළිතුරු ලියලා
සෝවාන් මගට වැටෙන්න පුලුවනි නම්
අද ඔවුන් දහස් ගණනක් සෝවාන් වෙලා හමාරයි.

ප්‍රශ්නපත්‍රය ත්‍රිපිටකයට අනුව සකස් කළොත්
ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් අසමත් වෙන්නත් පුලුවන්.

අං කියන්නෙ රාග ද්වේශ මෝහ වලට කියලා
ඔවුන්ගෙ ගුරුවරයා කිව්වොත්
ඔවුන් ඒක ප්‍රශ්න කරන්නෙ නැහැ.
අං තියන හැම තැනම
රාග ද්වේශ මෝහ තියනවා කියලා
ඔවුන් අවිවාදයෙන් පිළිගන්නවා.

හරක් දෙන්නෙක් අං පටලවාගෙන නසී..
කියල කියවන විට ඔවුන් දකින්නෙ
රාග ද්වේශ මෝහ පැටලී
හරක් දෙන්නෙක් නසී කියලයි.

බුදුන් වහන්සේ වැඩියත්
ධර්මය අවබෝධ නොවෙන තැනකට
ඔවුන් පත් වෙනවා.

ඔවුන්ට ආනාපාන සතිය වඩන්න බෑ..

ඒ නිසා
ආනාපාන සති වඩන අයට
බාධා පැමිණවීම ඔවුන්ගේ සිරිතක්.

ආනාපාන සතිය වඩන්න බැරි හේතුත්
ගුරුවරයාම ඔවුන්ට පොවා තියෙන්න පුලුවන්.
ඔවුන් ස්වාධීන වෙන මාර්ග ගුරුවරයා විසින්ම අවුරනවා.

ඔවුන් හැම දේටම
ගුරුවරයා මතම යැපෙනවා.
කණවැල අල්ලන්න ගුරුවරයා නැත්නම්
කිවිසුමක් හරින්නත් දන්නෙ නැති තරම්...
.
ඔවුන් ආනාපානසතිය වඩන්න සූදානම් වුණත්
ඔවුන්ට ඇහෙන්නෙ ගුරුවරයාගෙ දේශනාවමයි.

විදසුන් වඩන කෙනෙක්
සිත හා කය පිළිබඳව සිහිය පිහිටුවා ගනිද්දි
අතරින් පතර ධර්මය හෝ මෙනෙහි කිරීම
සිත අරමුණෙහි පිහිටුවා ගන්නට බාධාවක්.

සිතත් කයත් ගැන
සිහියෙන් හා උපේක්ෂාවෙන් පසුවෙන කෙනෙකුට
ධර්මාවබෝධ වෙන්නෙ
ඔවුන් දැන් දකින ආකාරය වෙනස් නිසයි.

මේ දක්වා රාග ද්වේශ ඇති කරගත්
ප්‍රිය අප්‍රිය අත්දැකීම් වලදි
දැන් වැඩෙන්නෙ උපේක්ෂාවයි.
මේ දක්වා මෝහයෙන් පසුවුණ
ප්‍රියත් නැති අප්‍රියත් නැති අත්දැකීම් පවා
සිහියෙන් ඉන්න නිසා පෙනෙනවා.
සිහියෙන් හා උපේක්ෂාවෙන් ඉන්න මොහොත
රාග ද්වේශ මෝහ වලින් විනිර්මුක්තයි.
ඒ මොහොතෙ සිදුවෙන්නෙ
අවිද්‍යාව දුරුවී ප්‍රඥාව පහළ වීමයි.

එක මොහොතකට එකතු වෙන්නෙ
එක ප්‍රඥාව කඳුලක් වුණත්
ඒ කඳුල එකතු වෙන්නෙ
නිසි පිට හැරවූ කළයටයි.

මෙතෙක් මුනින් නවාගෙන සිටි කළය
බුදුන් වහන්සේ පිළිබඳ ශ්‍රද්ධාවෙන්
නිසි පිට හරවා ගන්නා අයට
විදසුන පරතෝ ඝෝෂ ප්‍රත්‍යය වෙනවා.

බුදුන් වහන්සේගෙන්
මගඵල ලැබූ සඟ රුවනින් මෙන්ම
මගඵල නොලැබූ භික්ෂූන්ගෙන්
කමටහන් ගෙන
විදසුන් වැඩීමෙන් මගඵල ලැබූ
ශ්‍රාවකයන් දස ලක්ෂ ගණනක් බුදු සසුනෙ සිටියා.

සසර පෙර ජීවිතවල
විදසුන් වැඩීමෙන් කෙලෙසුන් නැසීමෙන්
එක ධර්ම දේශනාවක් අසා
සෝවාන් විය හැකි මට්ටමට
සිත පවිත්‍රවී තිබුණොත්
ඔහු ධර්ම දේශනාව අසා සෝවාන් වෙනවා.
මෙතෙක් මගඵල ලැබූ
ඉතිරි ශ්‍රාවකයන් සියල්ලෝම
සතර සතිපට්ඨානය වැඩීමෙන්
අවිද්‍යාව දුරු කරමින්
කෙලෙස් නසා ප්‍රඥාව ලැබුවා.
දහම් අසා මගඵල ලැබුවත්,
විදසුන් වැඩීමෙන් මගඵල ලැබුවත්.
මේ දෙපිරිසටම
කිසිවෙක් කණ වැල ඇල්ලුවේ නෑ.

තුම්හෙහි කිච්චං ආතප්පං
අක්ඛාතාරෝ තථාගත කියන්නට
කණ වැල අල්ලන ගුරුවරුන්ට
සුදුසුකම් නෑ.

බුදුන් වහන්සේ
කිසිවෙකුට කණ වැල අල්ලන්නෙක් නොවෙයි.
සඟ රුවනත් එසේමයි.
ධර්ම මාර්ගයෙහි විශේෂත්වයත් එයයි.

ධර්ම මාර්ගයෙ ගමන් කරන කෙනෙකුට
තව කෙනෙක් කණ වැල අල්ලනවානම්
ඔහුත් අනිවාර්යයෙන්ම අන්ධයෙක්.
මිථ්‍යා දෘෂ්ඨිය ප්‍රබල නම්
අන්ධයො වැල පිටින්ම
නිරයට යන්නත් ඉඩ තියනවා.

ආනාපාන සතිය වැඩීම ස්වාධීන ක්‍රියාවක්.
බුදුන් වහන්සේ
කිසිවෙකුට කණ වැල අල්ලන්නෙ නෑ.

තුම්හෙහි කිච්චං ආතප්පං.
ඔබ වීර්ය කළ යුතුයි.
අක්ඛාතාරෝ තථාගත.
මේ මොහොතට පැමිණි තැනැත්තා
මග පෙන්වනවා පමණි.

ආනාපාන සතිය වඩන මාර්ගයත්
සතිය වැඩද්දි සිදු වෙන දේත්
බුදුන් වහන්සේ කියා තියනවා.

ධර්ම මාර්ගයෙ යද්දි
කියන මග සලකුණු හමුවෙනවා නම්
යන මග නිවැරදි බව තමන්ටම පෙනෙනවා.

කල්‍යාණ මිත්‍රයා කියන්නෙ
කණවැල අල්ලන අය නෙමෙයි.

ආගමිකයන් විදියට හෝ
නිරාගමිකයන් විදියට
තව කෙනෙකු මත්තෙ යැපෙමින්
කල්ලි ගැහිලා රැලේ යන අයට
බුදු දහමෙ ඉතාම ප්‍රාථමික
ආගමික ශීල වෘත වලින්
සැනසෙන්න වෙනවා.

සැබෑ බොදුනුවෙක් ස්වාධීනයි.
ඔහු කල්ලි නායකයෙකුත් නොවෙයි.
කල්ලියක සාමාජිකයෙකුත් නොවෙයි.

ආගමිකයෙක් වුණත්, නිරාගමිකයෙක් වුණත්
ස්වාධීනව හිතන, ස්වාධීනව ක්‍රියා කරන පුද්ගලයන්ට
බුදුන් වහන්සේගෙ දහම ගැලපෙනවා.

ස්වාධීන කෙනෙක් වුණත් සිහිය දුර්වල නම්
ඔහුගෙ මාන්නය, අත්තනෝමතික බව,
ආවේගශීලී වීම නිසා
ඔහුගෙ ස්වාධීන බව
ඔහුට මෙන්ම ඇසුරුකරන අයටත් හානිකරයි..

සිතේ නිදිබර මෝහාධික බවටත්,
සුළු දෙයිනුත් කැළඹීඑ
ආවේගශීලී වීමටත් හේතුවෙන
අවසිහියෙන් මිදෙන්න එකම මග
සිහිය පිහිටුවා ගැනීමයි.
තමන්ගෙ සිතත් කයත් පිළිබඳ
සිහිය පිහිටුවා ගැනීම අරඹන්නට
ආරම්භ කරන කෙනෙකුට
පහසුම සහ හොඳම මග
ආනාපාන සතියයි.

විදසුන් වඩන කෙනෙක් කරන්නෙ
සිතත් කයත් වෙනස් වෙන විදිය ගැන
සිහියත් උපේක්ෂාවත් වැඩීමයි.

1,
සිහිය කියන්නෙ
මොහොතෙන් මොහොතට
අරමුණ වෙනස් වීම හෝ
නොවෙනස්ව පැවතීම
දැකීමට හැකියාවයි.

2,
උපේක්ෂාව කියන්නෙ
අරමුණ වෙනස් වෙද්දි ඒ වෙනස් කම් වලට
ආශාවෙන්, ලෝඹ්හයෙන් බැඳෙන්නෙ නැතිව
අප්‍රසාදයෙන්, ද්වේශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප නොකර
විසීමට හැකියාවයි.

සිහිය හා උපෙක්ෂාව
පියාසර කරන කුරුල්ලෙකුගෙ
තටු දෙක වගෙයි.

ඕනම ක්ෂේත්‍රයක ඉහළ වැජඹෙන අයට
මේ ගුණාංග දෙක
ඔවුන්ගෙ ක්ෂේත්‍රයට අදාළව තියනවා.
ඒත් ක්ෂේත්‍රයට අදාළ සිහිය
ඔහුගෙ සිත සහ කය පිළිබඳව නැති නිසා
පුද්ගලයෙක් විදියට ඔහු නොමිනිසෙක් විය හැකියි.
ඔහු තුළ ප්‍රඥාව වැඩෙන්නෙ නැහැ.

ලොව ජීවත් වෙන වටිනාම පුද්ගලයන්
සිහිය සහ උපේක්ෂාව දියුණු ප්‍රඥාවන්ත පුද්ගලයන්.

සිහිය සහ උපේක්ෂාව ප්‍රබල අයගෙන්
ඔවුන්ටම හෝ සමාජයට වන හානි අවමයි.
සේවය ප්‍රබලයි.

බුදුන් වහන්සේ
සියලු සත්වයන්ට අග වෙන්නෙ
මේ ක්‍රමය තනිවම සොයාගෙන
අන් අයට මග පෙන්වන නිසයි.

ඒ මග පෙන්වීම අනුව
විදසුන් වඩන්නෙකුගෙ අරමුණ
සිතෙහි සහ කයෙහි සිදුවෙන  වෙනස්වීම්
සිහියෙන් හා උපේක්ෂාවෙන් දැකීමයි.

හුස්ම කියන්නෙ
මොහොතක් පාසා වෙනස් වෙන දෙයක්.
ඒ නිසා සිහිය පිහිටුවා ගැනීම පහසුයි.

ඒත් තවත් පැත්තකින්
හුස්ම අපට ප්‍රිය හෝ අප්‍රිය නැති නිසා
සිහිය පිහිටුවා ගැනීම අභියෝගයක් වෙනවා.

ප්‍රිය හෝ අප්‍රිය නැත්නම් වටින්නෙ නෑ කියන එකයි
පුහුදුන් සත්වයන්ගේ සාමාන්‍ය දැක්ම.

ප්‍රිය හෝ අප්‍රිය නැත්නම්
ඔවුන් අවධානය යොමු කරන්නෙවත් නෑ.

ප්‍රියත් නැති අප්‍රියත් නැති දෙයක් ගැන
සිහියෙන් ඉන්න වුණොත් ලොකු අභියෝගයක්.
ඒත් හුස්ම වෙනස් වෙන දෙයක් නිසා
සිහිය පිහිටුවා ගැනීම පහසුයි.

විදසුන් වඩා පුහුණුවක් නැති කෙනෙකුට
හුස්ම පිළිබඳව සිහිය පිහිටුවා ගැනීමෙදි
තවත් විශාලම පහසුවක් තියනවා.

හුස්ම ප්‍රිය අප්‍රිය භාවයෙන් තොර අරමුණක් නිසා
කාය වේදනා චිත්ත ධම්ම ආදී
සතර අනුපස්සනා වඩන්නෙකුට තරම්
ප්‍රබල ලෙස උපේක්ෂාව අවශ්‍ය නොවීමයි.

හුස්ම ගැන සිහිය පිහිටුවන නිසා
උපේක්ෂාවේ ස්වරූපයෙන්
මෝහයට පත්වීමටත් ඉඩ නැහැ..

සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙක්
සැනසීම සහ උපේක්ෂාව කියන්නෙ
අවසිහියෙන් හා මෝහයෙන් පසු වීමටයි.
ඔහුට සිහිය නැති නිසා හෝ
ඔහුගෙ අරමුණ බාහිර වස්තුවක් නිසා
ඔහුගෙ උපේක්ෂාවට අභියෝග නැහැ.

බාහිර අරමුණු මත
සමාධිය වඩන අයගේ උපෙක්ෂාව
සිත කය ගැන ඇති අවසිහිය නිසා
පවතින උපේක්ෂාවක්.
තම සිත කය ගැන සිහියෙන් පසුවෙමින් වඩන
උපෙක්ෂාවට වඩා බෙහෙවින් වෙනස්.

තම සිත කය ගැන
සිහියෙන් ඉන්න කෙනෙකුගෙ උපේක්ෂාවට
ඔහු දකින දේ අභියෝගයක්.

මේ දක්වා අවසිහියෙන් දුටු දේ
සිහිය පිහිටුවාගෙන ප්‍රබලව දකිද්දි
ප්‍රිය අප්‍රිය දේ අනුව
ලෝභයෙන් ද්වේශයෙන් කැළඹුණොත්
ඔහුගෙ සිහිය අවුල් වෙනවා.
දුටු වෙනස්කම් නොපෙනි යනවා.

හුස්ම ප්‍රියත් නැති අප්‍රියත් නැතිනිසා
උපේක්ෂාව නුහුරු කෙනෙකුට වුණත්
ආනාපාන සතිය වඩන කෙනෙකුට
සිහිය පවත්වාගැනීම පහසුයි.

ඔවුන්ට අවශ්‍ය වෙන්නෙ
බාහිර අරමුණු වලින් බාධා නොපැමිණෙන
නිසන්සල පරිසරයක් පමණයි.

රුක් මුලක හෝ ශූන්‍යාගාරයක
පළක් බැඳගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන
දිග හුස්මක් දිග හුස්මක් ලෙසත්
කෙටි හුස්මක් කෙටි හුස්මක් ලෙසත්
සරලව සිහිය පිහිටුවාගෙන අරඹන සිහිය නිසා
හිත සමාහිත වෙනවා.

මුහුණේ ඉදිරිපස ප්‍රදේශයෙන් අරඹන සිහිය
මුලු කයටම විස්තාරණය වී
සබ්බ කාය පටි සංවේදී නම්
විශේෂ අවස්ථාවට පත්වෙන කෙනෙකුට
විදසුනෙහි ඊළඟ පියවරට යන්න පුලුවන්..
ඔහුට කය සමස්තයක් ලෙස දකිමින්
ඉරියවුව ගැන සිහිය දියුණු කරන්නට පුළුවන්.

විදසුනේ ඉදිරි පියවර වලදී අත්‍යාවශ්‍ය වෙන
ආනාපාන සතිය වැඩීම ගැන ඔබ දරන අදහස කුමක්ද?